Gemalen Noordoostpolder

Noordoostpolder ligt gemiddeld vijf meter onder zeeniveau. (NAP)
Op verschillende manieren loopt deze ‘badkuip’ steeds vol.
Denk hierbij aan regen, kwelwater (water dat door de dijken de polder instroomt), maar ook water vanuit de bodem.

Om ervoor te zorgen dat de polder droog blijft, heeft Noordoostpolder 3 gemalen en rond Tollebeek een paar ondergemalen.

Buma-gemalen.jpg

Gemaal Buma

Het gemaal bemaalt samen met het Gemaal Vissering de lage afdeling van de Noordoostpolder, met een oppervlakte van 39.000 hectare. De rest van de Noordoostpolder, 9.000 hectare, wordt door gemaal Smeenge bemaalt. Het gemaal is vernoemd naar Age Buma. Het gemaal heeft 3 pompen die samen 1.800 kuub water kunnen wegpompen. Het waterpeil verschilt bijna 6 meter. Het gemaalcomplex is van 1939 tot 1941 gebouwd naar ontwerp van Dirk Roosenburg. Op 7 januari 1941 werd begonnen met de bemaling. Naast het gemaal ligt een sluis. Deze sluis is onderdeel van het gemaalcomplex. Het gemaal wordt beheerd door waterschap Zuiderzeeland.

De Pompen

De pompinstallatie van het gemaal bestaat uit drie verticale centrifugaalpompen met een regelbaar toerental tot maximaal 105 omwentelingen per minuut. De opbrengst per pomp bedraagt maximaal 750 m3 per minuut (1800 m3, per minuut totaal) bij vijf meter zestig opvoerhoogte.

Motoren

De drie pompen worden direct aangedreven door drie elektrische motoren van ieder 774 kW en een bedrijfsspanning van 690 V. Het toerental wordt geregeld door een frequentie regelaar en is maximaal 105 omwentelingen per minuut.

Bijzonderheden

Bij stroomuitval is het mogelijk gebruik te maken van een automatisch startend diesel noodstroomaggregaat. Deze heeft een vermogen van 40 kVA en kan bij stroomuitval de schuiven sluiten, de sluis bedienen en de straat en het gemaal verlichten.

gemaal Buma

klik voor meer info

vissering-gemalen.jpg

Het gemaal Vissering

is vernoemd naar meester Gerard Vissering, president van De Nederlandsche Bank en voorzitter van de Zuiderzeevereniging van 1919 tot 1937. Het gemaal bemaalt, samen met Gemaal Buma nabij Lemmer, de lage afdeling van de Noordoostpolder. De lage afdeling heeft een oppervlakte van ca. 39.000 ha. en een streefpeil van NAP -5.75 m. Zomerpeil en NAP -5.85 m. Winterpeil. Het gemaal pompt water uit de Urkervaart naar het IJsselmeer.

Pompen en motoren
De pompinstallatie bestaat uit drie verticale centrifugaalpompen, twee die 120 omwentelingen per minuut maken en een van 117 omwentelingen per minuut. De totale capaciteit van het gemaal is ca. 2320 m3, per minuut. Twee pompen hebben een vermogen van elk 800 m3 en de derde kan 720 m3 per minuut verwerken.

In 1998/1999 zijn twee Werkspoor-dieselmotoren na een dienstverband van meer dan vijftig jaar vervangen door nieuwe gasmotoren. De nog in bedrijf zijnde dieselmotor, een MAN 12 cilinder met een vermogen van 1.110 kW dateert uit 1983 en is semiautomatisch. Op termijn zal ook deze dieselmotor worden vervangen door een gasmotor.

Elektriciteit
De automatisch gestuurde 16 cilinder- gasmotoren hebben elk een vermogen van 1110 kW bij 1.500 omwentelingen per minuut en kunnen in perioden dat er niet behoeft te worden gemalen een dynamo aandrijven voor het opwekken van elektriciteit.

Het gemaal Vissering kan dan ook worden aangemerkt als een kleine elektriciteitscentrale, dat is voor een gemaal uniek in Nederland. De opgewekte elektriciteit wordt tegen vergoeding aan het net geleverd. Door de in bedrijf zijnde motoren warmte vrij die als restwarmte door middel van een buizenstelsel naar het nabijgelegen industrieterrein wordt getransporteerd. Deze restwarmte wordt verkocht aan bedrijven op het terrein. De warmte wordt onder meer gebruikt voor productieprocessen, ruimteverwarming en koeling via warmteabsorptiemachines.

Besparing
De warmtelevering betekent een totale energiebesparing van 600.000 m3 aardgas op jaarbasis. Een verdere uitbreiding van het net behoort in de toekomst tot de mogelijkheden.

Bij stroomuitval start automatisch een dieselnoodstroomaggregaat. Dit aggregaat levert binnen 10 seconden spanning aan het gemaal zodat de bemalinginstallatie doorgaat. Het noodstroomaggregaat heeft een vermogen van 70 kVA. Dat is voldoende voor het gemaal inclusief de persschuiven, kroosreiniger, terreinverlichting en eventueel de sluis.

Gemaal Vissering

klik voor meer info

smeenge-gemalen.jpg

Het Gemaal Smeenge is een gemaal bij Kraggenburg in de Noordoostpolder.

Het Gemaal Smeenge pompt water uit de Noordoostpolder in het Kadoelermeer. Hij ligt aan het N352 tussen Kraggenburg en Vollenhove.

Het gebouw is in opdracht van de Dienst der Zuiderzeewerken door de Haagse architect D. Roosenburg ontworpen in functionalistische stijl. Het gemaal is genoemd naar mr. H. Smeenge, één van de grote voorvechters en ondervoorzitter van de in 1885 opgerichte Zuiderzeevereeniging. De pompen worden elektrisch aangedreven. Voor noodgevallen is er een dieselaggregaat aanwezig.

Naast het gemaal ligt de Voorstersluis.

De pompen
De pompinstallatie bestaat uit twee schuin opgestelde schroefpompen (waaier met leischoepenkrans) met 133 omwentelingen per minuut. De opbrengst per pomp bedraagt 600 m3 per minuut (1.200 m³ totaal) bij vier en een halve meter opvoerhoogte. De zuig- en persmond van de pomp zijn gemaakt van gietstaal.

De motoren
De pompen worden aangedreven door twee 600 kW elektrische motoren met 1000 omwentelingen per minuut bij een bedrijfsspanning van 690 V.

Bijzonderheden
Bij stroomuitval wordt gebruikgemaakt van een diesel noodstroomaggregaat met een vermogen van 30 kVA voor de secundaire stroomvoorziening van de persschuiven, sluis en (straat) verlichting.

gemaal Smeenge

klik voor meer info

Grondwaterstand

Men wilde de grondwaterstand op 1,40 beneden het maaiveld  houden. Dat is optimaal voor de boeren.
Maar de polder loopt een beetje af en dat was lastig. Daarom is de polder in twee afdelingen verdeeld.
En zo kan toch overal min-of-meer de – 1,40 m behouden worden.

Het putje van de Polder

De Polder was droog gepompt, maar in Tollebeek bleef nog water staan. Het laagste punt dus. Een kuiltje in de platte polderbodem.
Dat hebben ze geweten tijdens de wateroverlast in 1998, het water liep de drempel over.
Zelfs Koningin Beatrix kwam kijken.

Daarom zijn een paar ondergemalen geplaatst rond Tollebeek.

Er waren nog wel wat probleempjes op te lossen.

Kadoelerkeersluis-waterrichting.jpg

Het water van de IJssel en Het Zwarte water moeten kunnen uitstromen in het IJsselmeer. (via het Zwarte Meer en het Ketelmeer)
Maar bij stevige Noordwester storm stuwt het water in het IJsselmeer zo op, dat dit niet meer lukt.

Daarom is de Kadoelerkeersluis aangelegd en later de Balgstuw bij Ens.

vlcsnap-2018-10-16-14h27m56s756-Medium.jpg

Kadoelerkeersluis

Het is dus geen sluis maar een keersluis. Een sluis regelt de waterkering tussen twee wateren. De Kadoelerkeersluis (Kraggenburg) regelt de waterkering tussen het Zwarte Meer en het Kadoelermeer.

Bij normaal weer staat de sluis open en is vaarverkeer mogelijk. Bij sluiting van de Kadoelerkeersluis is de Kop van Overijssel en dus het achterliggende gebied beschermd tegen overstromingen.

Bij een voorspelde waterstand van 1.00 meter boven NAP moet de Kadoelerkeersluis dicht. Dan werkt de sluis als een dijk die het water tegenhoudt.

Een paar keer per jaar test het waterschap de schuifdeuren en zorgen we ervoor dat alles soepel werkt.

Klik voor meer info

Balgstuw Ens

De balgstuw bij Ramspol is een opblaasbare dam, gelegen tussen het Ketelmeer en het Zwarte Meer.
Deze balgstuw is aangelegd om het gebied langs het Zwarte Meer te beschermen tegen opstuwend water uit het Ketelmeer.
Het is de grootste balgstuw ter wereld en de enige die is bedoeld als stormvloedkering.

Hij is gebouwd door Hollandse Beton- en Waterbouw in opdracht van waterschap Groot Salland en in werking gesteld eind 2002.
De bedieningsgebouwen werden ontworpen door het bureau Zwarts en Jansma. I nmiddels is het beheer van de Balgstuw overgedragen aan Rijkswaterstaat.

klik voor meer info

Hoe het begon
De voorbereidingen voor de drooglegging startten in 1936. Op 13 december 1940 sloot het laatste gat in de dijken rond de Noordoostpolder. Daarna begon het wegpompen van het water. Als eerste gemaal kwam Buma, bij Lemmer, in bedrijf, een paar maanden later Smeenge. De bouw van gemaal Vissering verliep moeizaam en kwam pas in 1943 gereed. Dat was te laat om nog een bijdrage te leveren aan het droogmaken van de polder. Op 9 september 1942 werd de bodem bereikt, op 440 cm onder NAP.

Waterpeil
In sloten, vaarten en tochten mag niet teveel en ook niet te weinig water staan. Waterschap Zuiderzeeland heeft voor anders dan voor grasland. Waterschap Zuiderzeeland legt de ‘ideale’ waterpeilen vast in zogeheten peilbesluiten. Om het juiste peil te bereiken moeten gemalen meestal water wegpompen, maar soms moet er juist water binnen gelaten worden deelgebieden van de Noordoostpolder vastgesteld wat het ideale waterpeil is. Voor
natuurgebieden ligt dat anders dan voor bewoonde of voor agrarische gebieden. En voor agrarische grond die in gebruik is of voor akkerbouw ligt dat ideale peil weer

Water wegpompen
De vaarten, sloten en tochten van de Noordoostpolder beslaan maar 1% van het totale oppervlak van de polder. Als het regent, stijgt het waterpeil daardoor al vrij snel. De gemalen moeten over voldoende capaciteit beschikken om het overtollige water snel te kunnen wegpompen. Gemiddeld pompen
de gemalen van de Noordoostpolder ± 400 miljoen m3 water per jaar weg.

Water binnenlaten
Als het erg droog weer is, komt het wel eens voor dat er water de polder ingelaten wordt via bijvoorbeeld hevels. Als de waterstand namelijk te laag wordt, ontstaat schade aan bijvoorbeeld landbouwgewassen.

Verder liggen sommige delen van de Noordoostpolder (Ens, Schokland, Urk) hoger. Daar wordt vaker water aangevoerd, omdat deze gebieden anders te zeer verdrogen. De wateraanvoer wordt gedaan door hevels die uit het IJsselmeer, het Ketelmeer, het Zwartemeer en het Vollehoverkanaal voor  voldoende toevoer zorgen.

Staat een gemaal
NU aan/uit?

Waar laat het Waterschap het water binnen :

Waterdichter

Waterschap Zuiderzeeland heeft een eigen waterdichter die zijn talenten inzet om gedichten te schrijven over water in Flevoland.
Niels Blomberg is de officiële – en de eerste – waterdichter van ons waterschap.
Belangrijke gebeurtenissen van het waterschap luistert hij op met een speciaal ‘watergedicht’.

Gemaal Buma

Het gedicht op het Buma gemaal heeft te maken met een bomontploffing in 1940 waarbij acht mensen zijn omgekomen. Lees hier meer.

“In de schaduw van het oude land
bij de dijk die land DOORklieft
vaagt één klap acht dromen weg
de pompen blijven malen”


Gemaal Smeenge

“Snijpunt van stromen en bomen
Van hoogwater en laagland
Van nieuwe vaart en oude route
Van havenstad en boerendorp”


Gemaal Vissering

Het gemaal pompt het water
dat vissers naar zee voert
het gemaal levert stroom
aan vrouwen op de kade


meer info

Het Watererfgoed van de Noordoostpolder Arcadis

Het watersysteem van de Noordoostpolder is aan vernieuwing toe met een goede balans tussen waterveiligheid, kwaliteit én behoud van culturele waarden. Het verhaal van het watersysteem van de Noordoostpolder is de basis voor een erfgoedvisie, beheerdershandreiking en communicatiestrategie.
arcadis.com/nl/nederland/wat-we-doen/projecten/europa/nederland/watererfgoed-noordoostpolder/

Actueel : Ondergemaal Steven Rippen

Portal Emmeloord - een particulier initiatief van Evert de Graaff - zet onze gemeente op het wereldwijde web - wil slechts een ambassadeur van de Noordoostpolder zijn - is niet commercieel en heeft geen winstoogmerk. Uitsluitend passie.

Emmeloord, Noordoostpolder, Flevoland, Poldertoren, Schokland, Urk, geschiedenis, kunst, Flevoland, erfgoed, tourist information, kerkorgels, ziekenhuis, boerderij, schokbeton, gsm masten, 112, politiek, leeuwen, rotondes, werkkampen, Rotgans, Rotterdamse hoek, gemaal, kiekendief, balgstuw, Cornelis Lely, Ramspol, arbeiderskampen, leeuwen, huisjes,