Schokbeton

Schokbetonschuur (montageschuur)

Raar woord, schokbeton.

Schokbeton makenBetonwerker Gerrit Lieve  merkte  dat het beton in zijn kruiwagen na een eindje hobbelen over de bouwplaats er heel anders uit ging zien.
En in die kruiwagen met dat kapotte houten wiel viel het nog meer op.
Alle luchtbelletjes waren eruit getrild. Het beton was veel gladder en werd uiteindelijk ook veel harder. Superbeton.

Samen met zijn compagnon Matthijs Leeuwrik ontwikkelde zij een schokproces door een oude wasmachine om te bouwen tot schokmachine.
Dit kon alleen in een fabriek en niet op de bouwplaats, dus kwam in 1932 in Zwijndrecht de eerste fabriek: ‘NV Schokbeton’.
Kant en klare betonpanelen. Prefab dus. En zij kregen hier patent op.
Meteen begonnen zij een tweede firma  NV Schokindustrie voor alle prefab grondwerk als rioleringsbuizen en funderingspalen in de grond.
Het liep als een trein.  Voorbeelden zijn Diergaarde Blijdorp en de Koopmansbeurs, beide te Rotterdam.

Net na de oorlog moesten er in de Noordoostpolder zo’n duizend schuren gebouwd worden.
Toevallig was NV Schokbeton net een nieuwe vestiging in Kampen begonnen. De tabaksindustrie in Kampen was op zijn retour, dus er was voldoende personeel te vinden.
Kampen was mooi in de buurt. Vandaar uit konden de prefab schuren zo de nieuwe polder in gereden worden.

De schuur, inclusief fundering en volledige afwerking stond er in zes weken.
De Noordoostpolder is de enige plek waar deze schuren voorkomen. Hun bijzondere architectuur en geschiedenis weerspiegelt de geest van de naoorlogse wederopbouwperiode.

De boerderijbouw in de Noordoostpolder werd met argusogen door de minister van Financiën gevolgd. De minister vreesde dat de Noordoostpolder de overheid teveel geld zou kosten in de belangrijke en kostbare periode van wederopbouw na de Duitse bezetting. Daarom werd er ook zo nu en dan een ‘gemetseld alternatief’ gebouwd om de kosten te kunnen vergelijken. Deze waren vergelijkbaar, maar een Schokbeton schuur ging veel sneller.

Aan de rand, bij Ramspol, werd een leuke demonstratietoren gebouwd die een mooi uitzicht bood over de polder.


Schokbetonschuur ook wel Montageschuur

De schokbetonschuren lijken hetzelfde, maar er zijn verschillen :

generatie schokbetonschuur

3 generaties

  1. de eerste serie schuren (171 stuks) had de ribben aan de binnenkant, dus de buitenkant was glad.
    – 3 of 4 ramen in voorfront
    – 2 lengteversies (5 of 6 Spantvakken)
    – dakhelling 45 graden
  2. De tweede serie (417 stuks / 1951-1953) hadden de ribben in het zicht, dat oogde levendiger.
    – 1 breedtemaat
    – 3 lengteversies (4-5-of 6 spantvakken)
    dakhelling 45 graden
  3. De derde serie (390 stuks / 1954 – 1958) spanten van gelamineerd hout werden vanaf toen van beton waren gemaakt
    – 1 breedtemaat
    – 3 lengteversies  (4 – 5 of 6 spantvakken)
    – geveltoppen niet meer van beton maar een beschieting van eterniet of hout.
    – dakhelling werd (ook al bij een deel van de tweede serie) terug gebracht van 45 naar 40°.

Van deze schokbetonnen schuren zijn er in de polder 978 gebouwd op een totaal van 1799 agrarische bedrijven, waarvan 1577 landbouwbedrijven.

De topgevels

De eerste generatie schuren werden gebouwd in twee breedtematen (3 of 4 ramen in voorfront)  .
In de hoekjes aangepaste pas-elementen.

De 2e en 3e generatie had 4 of 5 vlakken

3-ramen.jpg

4-ramen.jpg

5-ramen.jpg

De lengte van de schuur

Lengte wordt uitgedrukt in het aantal spantvlakken.

  • 5 spantvlakken voor bedrijven van 24 en 30 ha
  • 6 spantvlakken voor bedrijven van 36 en 42 ha
  • 7 spantvlakken voor bedrijven van 48 ha of meer

spanten.jpg

De moduulmaat was 144 cm (3e serie 140 cm)
De keuze van die breedte is afgeleid van een Belgisch paard die door  een staldeur moest passen.
Met  twee deurposten werd dat 144 cm breed.
Een spantvlak bestaat uit 3 molules, dus 3 x 1.44 = 4,42 meter
Met deze drie panelen kon men eigenlijk de gehele onderbouw realiseren, dus de zij en voorgevels.

Natuurlijk waren er weer (kleine) variaties. Daarvoor verwijs ik naar de uiterst complete en informatieve website van Kees Bolle

droogmakerij.jpg

Ribben aan de binnenkant

Schokbeton schuur ribben binnenkant

Ribben aan de buitenkant

Schokbeton schuur ribben buitenkant

derde serie houten geveltop

Schokbetonschuur-met-boerderij.jpg

Bron: Kees Bolle

Type Omschrijving opp: Afm
vakken
Ha. Bedr. Type Stal Jaar Bijzonderheden Dak
P A1 Montageschuur I 395 17,85×21,80
5
30 Ha. Akkerbouw 1 1949/1950 45
P A2 Montageschuur I 473 17,85×26,12
6
42/48 Ha. Akkerbouw 1 1949/1950 24/2-3 Gemengd. 45
P B3 Montageschuur I 360 16,25×21,80
5
24 Ha. Akkerbouw 1 1949/1950 45
P B4 Montageschuur I 431 16,25×26,12
6
36 Ha, Akkerbouw 1 1949/1950 45
P C1 Montageschuur II 340 17,16×19,56
4
24 Ha. Akkerbouw 1 1951/1953 45
P C2 Montageschuur II 380 17,16×21,82
5
30 Ha. Akkerbouw 1 1951/1953 45
P C3 Montageschuur II 415 17,16×23,88
5
36 Ha. Akkerbouw 1 1951/1953 45
P C4 Montageschuur II 454 17,16×26,14
6
42 Ha, Akkerbouw 1 1951/1953 45
P C5 Montageschuur II 490 17,16×28,20
6
48 Ha. Akkerbouw 1 1951/1953 45
P D1 Montageschuur II 397 17,16×22,85
5
24 Ha. Akkerbouw 1 1951/1953 kop dicht 40
P D2 Montageschuur II 472 17,16×27,17
6
30 Ha. Akkerbouw 1 1951/1953 kop dicht 40
P D3 Montageschuur II 547 17,16×31,49
6
36 Ha. Akkerbouw 1 1951/1953 kop dicht 40
P D4 Montageschuur II 621 17,16×35,81
8
48 Ha. Akkerbouw 1 1951/1953 kop dicht 40
P D6/7 Montageschuur II 397 17,16×22,85
5
24 Ha. 1/6Gemengd 13 1951/1953 40
P D8 Montageschuur II 490 17,16×28,20
6
24 Ha. 2/6Gemengd 23 1951/1953 40
P D9 Montageschuur II 490 17,16×28,20
6
24 Ha. 3-4-5/6 Gem. 28 1951/1953 40
P E10/11 Montageschuur II 450 18,60×23,88
5
30 Ha. 1/6Gemengd 17 1951/1953 40
P E12 Montageschuur II 531 18,60×28,20
6
30 Ha. 2/6Gemengd 26 1951/1953 40
P E13 Montageschuur II 531 18,60×28,20
6
36 Ha. 1/6Gemengd 18 1951/1953 40
P E14 Montageschuur II 531 18,60×28,20
6
36 Ha. 2/6Gemengd 31 1951/1953 40
P E15 Montageschuur II 531 18,60×28,20
6
30 Ha. 3/6Gemengd 27 1951/1953 40
P E16 Montageschuur II 612 18,60×32,52
7
48 Ha. 1/6Gemengd 25 1951/1953 45
P E17 Montageschuur II 531 18,60×28,20
6
30 Ha. 3-4/6 Gem. 33 1951/1953 40
P F1 Montageschuur III 314 17,53×17,64
4
24 Ha. Akkerbouw 1 <1954 40
P F2 Montageschuur III 392 17,53×22,05
5
30-36 Ha. Akkerbouw 1 <1954 40
P F3 Montageschuur III 470 17,53×26,46
6
42-48 Ha. Akkerbouw 1 <1954 40
P F4 Montageschuur III 392 17,53×22,05
5
24 Ha. 1/6Gemengd 13 <1954 40
P F5 Montageschuur III 470 17,53×26,46
6
24 Ha. 2/6Gemengd 23 <1954 40
P F6 Montageschuur III 470 17,53×26,46
6
24 Ha. 3-4/6 Gem. 27 <1954 40
P F7 Montageschuur III 392 17,53×22,05
5
30 Ha. 1/6Gemengd 16 <1954 40
P F8 Montageschuur III 470 17,53×26,46
6
30 Ha. 2/6Gemengd 26 <1954 40
P F9 Montageschuur III 470 17,53×26,46
6
36 Ha. 1/6Gemengd 19 <1954 40
P F10 Montageschuur III 470 17,53×26,46
6
36 Ha. 2/6Gemengd 30 <1954 40
P F11 Montageschuur III 470 17,53×26,46
6
30-36 Ha. 3/6Gemengd 32 <1954 40
P F12 Montageschuur III 699 17,53×26,46
6
34 Ha. 4/6Gemengd 32 <1954 (S30) met loopstal. 40

Procedé schokbeton

De bouw van een Schokbeton schuur

Omroep Flevoland opname met de Schokbeton kenner bij uitstek: Kees Bolle

Schokbeton schuur

foto A.J van der Wal

Lees: bronnen, cookies  & privacy Emmeloord – ,  Noordoostpolder, Flevoland, Poldertoren, Schokland, Urk, geschiedenis, kunst, Flevoland, erfgoed, tourist information, kerkorgels, ziekenhuis, boerderij, schokbeton, gsm masten, 112, politiek, leeuwen, rotondes, werkkampen, Rotgans, Rotterdamse hoek, gemaal, kiekendief, balgstuw, Cornelis Lely, Ramspol, arbeiderskampen, leeuwen, huisjes, monument, herinneringsmonument, Urk

Emmeloord.info - een particulier initiatief van Evert de Graaff - zet onze gemeente op het wereldwijde web - wil slechts ambassadeur zijn van de Noordoostpolder - is niet commercieel en heeft geen winstoogmerk. Uitsluitend passie. - toont ook graag bestaand onderzoek duidelijk en mooier