Emmeloord, centrumplaats in de Noordoostpolder

Provincie: Flevoland

In 1936 werd begonnen met het aanleggen van de dijken rond de Noordoostpolder die in 1940 klaar waren.
Daarna begon het droogmalen van het gebied. Op 9 september 1942 viel de polder officieel droog.

  • Aantal inwoners Emmeloord:   26.090 (2020)
  • Aantal inwoners gemeente Noordoostpolder:  47.610 (2021)
  • Samen met de tien ‘Groendorpen’ vormt Emmeloord sinds 1962 de gemeente Noordoostpolder.
  • Sinds 1 januari 1986 behoort de Noordoostpolder tot de provincie Flevoland, voorheen tot Overijssel.

Emmeloord

Skyline-emmeloord

eigen ontwerp (2014)


Rob-Bredewout

ontwerp Rob Bredewout (2020)

De eerste straten

In de zomer van 1943, dus tijdens de tweede wereldoorlog, is begonnen met de bouw van woningen in de eerste straten van Emmeloord.

De straatnamen waren in 1944 nog niet gegeven. Men volstond met:

  • Middenstraat (Rietstraat)
  • Zuidstraat  (Zeeasterstraat)
  • Weststraat  (Zeebiesstraat)
  • Ooststraat (Espelerlaan)

De boogbruggen over de gracht

bruggen - Stadsgracht.jpg

  • PIONIERSBRUG – De meest westelijke brug  ligt in het oude gedeelte van Emmeloord waar destijds de pioniers in het kamp woonden.
  • LEEUWENBRUG  – bij de hervormde kerk is genoemd naar de stenen leeuwen die hier vroeger te vinden waren.
  • GEUZENBRUG  – tussen Lange Dreef en Cornelis Dirkszplein. Cornelis Dirksz voerde de geuzen aan in de Slag op de Zuiderzee.
  • SPAANSEBRUG – Bossu, zijn tegenstander was aanvoerder van de Spaanse vloot. Om die reden heet de brug tegenover de Bossulaan .

Elk jaar is Noordoostpolder zomers versierd met prachtige bloemen. In Emmeloord zie je ze aan de bruggen langs de Lange en Korte Dreef en in de dorpen in het centrum aan de lichtmasten.

Zuilengalerij

En wist u dat op de Leeuwenbrug een loggia gepland was. Een overdekte zuilengalerij.
Tot 2018 bleef in de bestrating van de Leeuwenbrug de contouren zichtbaar.
Jammer, nu is het weg. De stratenmakers zeiden nog :  ‘waarom zitten er van die vreemde gaten in de fundering ?’

Vlag wapen en logo

Rond de 11e eeuw was het oude Emmeloord, een buurtje op Schokland waarnaar het huidig Emmeloord naar is vernoemd, eigendom van De Heren van Kuinre. Roemruchte roofridders. Ze teisterden de Zuiderzee en gebruikten Schokland als uitvalsbasis. Plunderaars. Schorem.
Toch verwijzen drie van de vier vlakken van ons wapen naar deze periode.

  1. Linksboven:
    Achtergrondkleur azuur (blauw) met een zilveren Lely
    De Lely is natuurlijk voor minister van Waterstaat dr.ir. C. Lely, de “grand old man” van de Zuiderzee.
  2. Rechtsboven:
    Achtergrond in goud met een  burcht, kleur sabel.
    Het graafschap Kuinre omvatte de gehele tegenwoordige Noordoostpolder plus een gebied tussen Weststellingwerf en Vollenhove.
  3. Linksonder:
    Achtergrond kleur goud met Vijf strepen in kleur ‘ keel’
    Afgeleid van het oude wapenschild van Kuinre
  4. Rechtsonder :
    Achtergrond kleur azuur met een penning van zilver
    Kuinre had het muntrecht. Het muntatelier heeft in Emmeloord (Schokland) gestaan.

Meer over vlag, logo’s en wapens: Lees meer >>>>

Oorsprong naam Emmeloord

kaartje-Schokland

Emmeloord ontleend zijn naam aan het oude buurtje op de noordpunt van Schokland, al heette het toen Emelwerth !

Hoe kwam Schokland dan aan de naam.

Emmeloord heette eerst:

Emelwerth

Eém, het eerste deel van Emel-, komt van het Germaanse ami, een algemene aanduiding voor een natuurlijk waterverloop.
In Nederland stromen diverse rivieren met de naam Eem (of Eems)
werth betekend terp. De Groningers gebruiken daarvoor nog steeds het woord Wierd. (woonheuvel)

Vanaf 1650 zien we echter dat de naam omgezet is naar :

Emeloirt.

Oirt (door de i achter de o spreek je het uit als oort)
Oort betekend punt, net als in Dinteloort en IJoort (later IJdoorn).

De overgang van werth naar oort heeft waarschijnlijk te maken met de afbrokkeling van het eiland Schokland. Daardoor was Emelwerth steeds minder en terp (heuvel in het land) maar kwam steeds meer op de punt (oirt) van het eiland kwam te liggen.

Stadsrechten voor Emmeloord ?

Flauwekul toch.  Of toch niet … ?

Stadsrechten en andere bijzondere rechten (marktrecht – tolrecht – muntrecht en recht op stadsmuren) is natuurlijk iets van de late middeleeuwen. Globaal van 1200 tot eind 1600. Dus ‘no way’ dat Emmeloord zich een stad kan noemen.

Echter …. Emmeloord is de voortzetting van het oude Emmeloord (Emelwerth / Emeloirt)  op Schokland. En dat Emmeloord was eigendom van Amsterdam. Uit documenten was gebleken dat de “heerlijkheid Emelwaerde”  (Emmeloord),  privilegiën genoot.

Dus kreeg Emmeloord LUDIEK stadsrechten, uitgereikt door de Commissaris van de Koningin van Noord Holland. Het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Noordoostpolder mogen zich sindsdien Schout en Schepenen van de Stad Emmeloord noemen.

Romeinse nederzetting nabij Urk ?

Stedenmaagd Rotterdamse HoekIn de jaren 50 wordt in een slootje nabij Urk een stenen vrouwenhoofdje gevonden.
Archeologen kraaien van enthousiasme, dit lijkt een Romeins beeldje, waarschijnlijk is het Vrouwe Fortuna.
Ook de kunsthistoricus prof. Fr. Gerke uit Mainz herkend als het beeld als Romeins
Ze schatten het tweede-eeuws en  het vertoont onmiskenbaar sporen van een Romeinse nederzettingen.
We weten dat het Romeinse Rijk zich tot Nederland heeft uitgestrekt, maar dachten dat zij niet boven de Rijn geweest waren.
Dit zet Urk wel even op de kaart. Een Romeinse nederzetting bij Urk ?
Het Fortunabeeld krijgt een passende sokkel en is jaren lang het pronkstuk van  Museum Schokland.

2 ziekenhuizen

Hoe komen we daar nou aan ?

De ellende begint in 1990.  Het Dokter  J.H. Jansenziekenhuis (160 bedden)  gaat een fusie aan met het Zuiderzeeziekenhuis van Lelystad (220 bedden).

De fusie was de uitkomst van een machtsstrijd tussen managers van beide locaties.
Al snel ontmantelt Lelystad het grootste deel van dat in Emmeloord. De bedden gingen richting Lelystad.
Financiële reserves verhuizen en het Emmeloords ziekenhuis staat vrij snel goeddeels leeg.
En jawel,  het ziekenhuis ging in de verkoop.

Toen kwam De Antonius Zorggroep uit Sneek.  Zij wilden het gebouw wel kopen.
Snel snorden de busje met ziekenhuisbedden weer over de Ketelbrug richting Emmeloord.

Hoe liep dat af …..  lees verder >>> 

De Deel

Over het Centrumplein De Deel kan je een complete website maken. Sinds zijn ontwerp staat het ter discussie.

Ir. Pouderoyen, de ontwerper van het centrum, had bij het tekenen van ons plein het San Marcoplein in Venetië voor ogen. Da’s niet helemaal gelukt. Er waren meer grachten  gepland (Espelerlaan) die werden weg-bezuinigd. Ook zou het gemeentehuis op De Deel komen. De Gemeenteraad heeft daar in 1967 tegen gestemd.

Toch zouden veel plaatsen in Nederland jaloers zijn op de mogelijkheden van zo’n groot centrumplein. Toch is het in al die jaren niet meer dan een mistroostig bakstenen parkeerterrein gebleven.
Er wordt ook al jaren over gesteggeld. Het Centrumplan.

Volkslied Flevoland:

Vokaal:                  

Instrumentaal :   


Ook Drs. P. heeft een lied gewijd aan Emmeloord

.


Tekst en informatie : Lees meer >>>>>

Rotondes Emmeloord

Emmeloord heeft een wethouder gekend die ons dorp ‘fietsvriendelijk’ maakte. Dat pakte niet goed uit. (éénrichting – sluipverkeer)
Een latere gemeenteraad had de lef om dit terug te draaien en gaf de auto weer de ruimte. Maar te goedkoop. Alleen de witte strepen werden aangepast. De kruispunten werden onlogisch en onoverzichtelijk. Medio 2017 – 2018 zijn een aantal knelpunten vervangen door rotondes.

Een fraai overzicht, mede dankzij mijn ‘zoon met zijn drone’.

Lees meer : link

Begraafplaats

Begraafplaats-Emmeloord.50.jpg

Alle dorpen in de Noordoostpolder hebben een begraafplaats.
Tuinarchitect Mien Ruys ontwierp  de begraafplaats Emmeloord (1956)  en Nagele (1957).

Met informatie als:

  • Militaire graven – Het Erehof
  • Het Theehuis
  • De kunstwerken
  • online gravenlijst

De Poldertoren

Iets waar Emmeloord trots op is. Een statig en markant bouwwerk. Een landmark.
We hebben er wat mee. Zoals de Groningers met hun ‘olde grieze’ Martinitoren, Amsterdam met hun Westertoren, Rotterdam met de Euromast en ga zo maar door……

Maar hij was bedoeld als watertoren. En die zijn niet meer nodig,

’t Ja, wat doe je er dan mee. Afbreken ?

Als de dijk breekt ….

… krijgen we natte voeten, da’s duidelijk. Emmeloord ligt ongeveer 4 meter onder N.A.P.  Half Nederland ligt onder NAP.

Echter….., het zou ook best 8 meter onder water kunnen worden.

Hoe kan dat ????

Als de dijk op een zonnige  doordeweekse dag breekt, liggen we dus ongeveer onder 4 meter water.  Maar waarom zou een dijk dan bezwijken ?

De kans is veel groter in geval van  stormvloed + springtij. 

  • Stormvloed is het opstuwen van zeewater door stormwinden.
    (Noord-West is gevaarlijk)
  • Springtij is een extra hoog water. (eb – vloed)
    Heeft te maken met de aantrekking van zon plus maan

Op ons gemeentehuis zijn de twee niveaus aangegeven. (zie foto)

Meer informatie >>>>

De Leeuwen in een notendop:

Leeuwen - EDG02009.jpg

Emmeloord heeft een haat liefde verhouding met de Leeuwen. Hoe het allemaal begon:

  • De vier leeuwen zijn aan het eind van de negentiende eeuw gemaakt door Bart van Hoven  en stonden voor de grote sluis van het Merwedekanaal bij Zeeburg (Amsterdam)
  • 1942 Het Merwedekanaal wordt verbreed tot Amsterdam Rijnkanaal. De Leeuwen staan in de weg en gaan in opslag.
  • 1952 Noordoostpolder viert 10 jarig bestaan. Amsterdam schenkt ons de vier Leeuwen.
  • 1964 De leeuwen maken het kruispunt onveilig. Leeuwen gaan in opslag. (gemeentewerf)
  • 1965 Nieuwjaarsstunt: Kraggenburg pikt een Leeuw. De gemeente toonde zich een goed verliezer. Ze krijgen er zelfs nog één bij. (de 4 Leeuwen zijn 2 x 2 symmetrische setjes). De twee overige leeuwen krijgen een plaatsje aan de Meldestraat Emmeloord.
  • 1976 Nagele pikt een Leeuw van Kraggenburg. Moest onmiddellijk retour. Nagele heeft via een gipsen mal een kopie gemaakt van één leeuw.
  • 2010 Plein rond Poldertoren wordt opgeknapt. Uit sentiment wordt kunstenaar Marieke van Diemen gevraagd 4 replica’s te maken. Lion Noir.
  • 2013 Sluiscomplex Amsterdam-Rijnkanaal wordt gesloopt. Rijkswaterstaatmedewerker Herman van Dijk vraagt zich af waar hun leeuwen toch gebleven zijn. In de Noordoostpolder dus. Met de mal van de leeuw (Lion Noir) maakt Amsterdam weer vier nieuwe Leeuwen.

Er zijn nu dus 13 leeuwen.

De Lange Nering

Emmeloord moest een winkelcentrum van regionale betekenis krijgen.

De Lange Nering, een oost-west lopende straat die uitkomt op de noordoosthoek van De Deel, is al in de vroegste stedenbouwkundige plannen hiervoor ontworpen.

Het was de bedoeling dat winkels op particulier initiatief van de grond zouden komen, maar toen dit niet wilde vlotten, heeft de Directie ingegrepen en zelf opdrachten verleend.
Uiteindelijk is de Lange Nering een drukbezocht winkelcentrum geworden.

Verkeersvrij

In 1972 is de gehele winkelstraat verkeersvrij gemaakt en zijn er luifels, bloembakken en vitrine- kasten geplaatst.
Alleen op de verdiepingen, waar ook woningen zijn ondergebracht, is nog iets van de oorspronkelijke gevels te herkennen.

De naam:

Nering is een ander woord voor ‘handel’ of ‘winkel’ Men zet de tering naar de nering. (Het verbruik naar de inkomsten)
De Lange Nering wordt opgesloten tussen de Korte Achterzijde / Lange Achterzijde en aan de andere kant ‘Achterom’

Het Harmen Visserplein

Harmen-Visserplein - 1954.jpg

In de schaduw van De Deel.
Het gemeentehuis staat er.  En dat was niet de bedoeling.
Burgemeester en wethouders stemde voor De Deel. De raad stemde tegen.
En de raad is de baas. Goed onthouden.


Knipmeijerplein
Zo heette dit plein eerst, bedacht door de landdrost (hoogste bestuursambtenaar) Smeding.
Als ‘hoofd Personeelszaken’  sluisde Knipmeijer grote aantallen onderduikers naar de N.O.P.
Na een half jaar kwam Knipmeijer er op terug. “Te veel eer, noem het plein alstublieft naar een echte verzetsheld.
Groots !


Als de dijk breekt
Op het gemeentehuis staat aangegeven hoe hoog het water dan komt.
En hoe hoog, als het toevallig net hoog water, springvloed en springtij is.
Want dat scheelt een paar meters.


Putdeksel
Op dit plein ligt een koninklijk putdeksel.
En een paar chique bomen. De Beatrixboom, de  Willem Alexanderlinde en de bevrijdingsboom.


Dus als er over De Deel en  de Lange Nering een aparte pagina is, dan zeker ook voor dit plein.