Gedenksteen-Familie-Hartman-3.jpg

  • Titel: gedenkplaat Familie Hartman
  • Plaats: Gemaalweg, naast het Buma Gemaal.
  • Gemaakt door: Hindrik Heerschop
  • Geplaatst: 6 sept. 2019

Gedenksteen-Familie-Hartman-2.jpg

Monument ter nagedachtenis aan Hendrik Hartman en zijn gezin.

De toen 41 jarige schipper Hendrik Hartman, geboren in Avereest, zijn vrouw en drie van hun zes kinderen  kwamen 75 jaar geleden samen in één klap  om het leven.

Gedenkplaat - monument Familie Hartman

Op de foto de familie Hartman: Hilbertus, Remmelina, Hendrik, Jan, Hendrika, Jantina (Tini) , Roelofje en Lina

Op 6 september 1944 is het binnenvaartschip de Tjoba gebombardeerd door een Mosquito-bommenwerper van het 109-de squadron van de RAF.
Hij toestel was op weg was naar de thuisbasis en loste zijn bommen. Waarom is volstrekt onbekend.
De Tjoba, waarop Hendrik Hartman de schipper was, lag in de Lemstervaart aan de wal, nabij de Friese Sluis, “in het gebied van het openbaar lichaam, “de Noordoostelijke Polder”,  dus vlak bij het huidige BUMA gemaal.
Het schip lag te wachten op een vracht hooi die naar Purmerend vervoerd moest worden.
De Tjoba werd precies in de roef getroffen.
Zijn vrouw, Lina Booij (36), hun zoontje Jan Hartman (9) en twee van hun dochtertjes, Remmelina Hartman (7) en Hendrika Hartman (4), werden bij deze aanval gedood.
De drie oudste kinderen hadden het geluk niet aan boord te zijn. Zij waren bij hun grootouders in Zwolle omdat de vakantie voorbij was en ze weer naar school moesten. Zij overleefden het drama.

De oudste overlevende dochter, Mevrouw Tini Westerhof-Hartman heeft deze gedenkplaat op 6 sept 2019,  samen met drie schoolkinderen van basisschool de Arke uit Lemmer, onthuld. De school gaat het monument ook adopteren.

Zantman van Stichting Oud-Lemmer.: ,,Deze kinderen zijn in dezelfde leeftijd als de toen omgekomen kinderen van de familie Hartman. Ze zijn bij de onthulling aanwezig om betrokken te blijven bij het verleden, zodat ze de oorlog blijven herdenken. Tijdens de herdenking heeft commissaris van de Koning in Flevoland Leen Verbeek iets voorlezen en er is een gedicht voorgedragen door dichter Job Degenaar.

De gedenkplaat aan de Gemaalweg in Rutten, vlak naast het Gemaal Buma/Friese Sluis is gemaakt door Hindrik Heerschop uit Ysbrechtum, die het belangeloos ter beschikking stelde. Op het gedenkbord staat een korte versie van de geschiedenis van de familie Hartman en een QR-code naar de website www.nopinoorlogstijd.nl

Provinciale-Overijsselsche-en-Zwolsche-courant-08-09-1944.jpg

Graf-Hartman.jpg

Begraven op de particuliere begraafplaats “Bergklooster”te Zwolle, dubbelgraf vak 4, rij A, nr. 52/53.

Vergeten oorlogsdrama: kinderen gebombardeerd op vrachtschip

algemeen - omroep-flevoland.pngOmroep Flevoland
Het is 5 september 1944, de Tweede Wereldoorlog duurt al vier jaar. Rustig ligt het vrachtschip Tjoba in de Lemstervaart te wachten voor de Friese sluis in Rutten. Het schip gaat hooi vervoeren naar Purmerend, maar het hooi is nog niet droog genoeg om ingeladen te worden. Voor Schipper Hendrik Hartman zit er niks anders op om met zijn gezin te wachten tot ze kunnen doorvaren. Deze wachtdag wordt de familie fataal.

In de vroege ochtend van 6 september wordt het schip geraakt door een bom afkomstig van een geallieerd vliegtuig. Een Britse Mosquito raakt het schip. Hendrik Hartman en zijn gezin dat aan boord is, hebben geen schijn van kans. Iedereen komt om het leven. De zwaar verminkte lichamen konden worden geborgen. Alleen het lichaam van Remmi werd niet aangetroffen in het schip. Een paar dagen later wordt het levenloze lichaampje gevonden bij de sluis.

Het gezin bestond uit zes kinderen. Drie van hen waren niet aan boord van het schip. Zij verbleven bij hun grootouders in Zwolle. Deze oudste kinderen voeren niet mee omdat ze naar school moesten. Hierdoor hebben zij het drama overleefd. In de rouwadvertentie in de Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant wordt gesproken van een ongeluk.

  • Hendrik Hartman, 41 jaar
  • Lina Hartman-Booij, 36 jaar
  • Jan Hartman, 9 jaar
  • Remmi Hartman, 7 jaar
  • Riki Hartman, 4 jaar

Stichting Oud Lemmer deed onderzoek naar de treurige gebeurtenis in Rutten. Het schip lag op het verkeerde moment op de verkeerde plek.

Dolle Dinsdag
Dinsdag 5 september 1944 is de geschiedenis in gegaan als Dolle Dinsdag. De geallieerden hadden in korte tijd veel terrein gewonnen op de nazi’s. In het het land werd feest gevierd, omdat de bevrijding nabij leek. Onder de bezetter brak paniek uit. Administratie werd vernietigd en sommige NSB’ers en nazi’s sloegen op de vlucht. De geallieerden maakten jacht op deze vluchtenden.

De Britse vliegers schoten op alles wat los en vast zat. Een schip dat in de sluis lag, kon gebruikt worden door nazi’s om mee te vluchten. Of dit ook een gerichte actie was, is niet duidelijk. Vliegtuigen gooiden vaker niet gebruikte bommen weg als deze bij een missie niet waren gebruikt. Het vliegtuig wordt daardoor lichter en kan dan sneller naar de thuishaven in Engeland vliegen. Waarom het schip geraakt is, blijft onduidelijk.

De stoffelijke overschotten van de familieleden zijn per schip naar Zwolle gevaren. Daar zijn de vijf slachtoffers begraven op de algemene begraafplaats Bergklooster. Vrijdag wordt bij de Friese Sluis in Rutten een monument onthuld dat herinnert aan dit vergeten oorlogsdrama.

Opmerkelijk

Plaquette-tekst.jpg

Opmerkelijk is dat op nagenoeg dezelfde plek,  eerder in de oorlog
een ook door geallieerden afgeworpen vliegtuigbom tot groot drama heeft geleid.
Op 27 juli 1940 werden door een Brits vliegtuig overtollige bommen afgeworpen boven de werkhaven van Lemmer.
Een van de bommen explodeerde niet, maar beschadigde wel de waterleiding van de zogeheten gemaalhuizen bij het poldergemaal Buma.
Bij herstelwerkzaamheden ontplofte de bom alsnog.
Hierbij kwamen drie medewerkers van de waterleidingmaatschappij en vijf omstanders om het leven.

Een gedenkplaat in het Buma gemaal herinnert aan dit drama.

Bronnen en meer info:

Lees: bronnen, cookies  & privacy Emmeloord, Noordoostpolder, Flevoland, Poldertoren, Schokland, Urk, geschiedenis, kunst, Flevoland, erfgoed, tourist information, kerkorgels, ziekenhuis, boerderij, schokbeton, gsm masten, 112, politiek, leeuwen, rotondes, werkkampen, Rotgans, Rotterdamse hoek, gemaal, kiekendief, balgstuw, Cornelis Lely, Ramspol, arbeiderskampen, leeuwen, huisjes, monument, herinneringsmonument, Urk

Emmeloord.info - een particulier initiatief - zet onze gemeente op het wereldwijde web - wil slechts een ambassadeur van de Noordoostpolder zijn - is niet commercieel en heeft geen winstoogmerk. Uitsluitend passie. doet zelf geen historisch onderzoek maar toont wel graag bestaand onderzoek