Paspartoe

De eerste RK kerk Emmeloord

De Sint Michaëlskerk te Emmeloord

Het kerkelijk leven in de Noordoostpolder kende een moeizame start. De polder was in 1942 drooggevallen en door de oorlogsomstandigheden waren de voorzieningen gebrekkig en de verbindingen slecht. Aanvankelijk werd er gekerkt in de kantines van de tientallen kampen die ten behoeve van de tijdelijke huisvesting van de duizenden polderwerkers waren gebouwd. Pas in 1944 kwam in Marknesse een eerste katholieke noodkerk tot stand, niet lang daarna gevolgd door een tweede in Emmeloord. Op 29 september 1945 werd in de polder de Heilige Michaëlparochie opgericht. De naam werd ontleend aan de parochie op Schokland die bij de ontruiming van het eiland in 1859 was opgeheven.

Houten noodkerk

In eerste instantie is deze noodkerk  in gebruik geweest door de R.K. geloofsgemeenschap. Toen echter in 1951 de R.K. kerk aan de Noordzijde (Paspartoe) gereed kwam, nam op 26 april 1951 de Christelijke Gereformeerde gemeenschap de noodkerk in gebruik. 2 maanden later werd het gebouw als kleuterschool in gebruik genomen.

Kerken-divers-4

Kerken-divers-2

In 1949 werd besloten om voor ƒ 124.000,- in Emmeloord een parochiehuis te bouwen, dat voorlopig als kerkgebouw dienst kon doen en aan 450 kerkgangers plaats zou bieden. Het parochiehuis, een ontwerp van ir J.H. Froger (1920-1976), hoogleraar Bouwkunde aan de Technische Hogeschool te Delft, werd in 1951 in gebruik genomen. Al een jaar na de ingebruikname bleek het gebouw te klein te zijn. In 1953 werd in het centrum van Emmeloord grond aangekocht voor de bouw van een ‘echte’ kerk, de Sint Michaëlskerk. De kerk zou plaats bieden aan achthonderd personen, uit te breiden met tweehonderd plaatsen in de zijbeuken. In 1955 werd begonnen met de bouw van de kerk. Evenals bij de andere kerken in de Noordoostpolder werd de helft van de bouw- en inrichtingskosten gefinancierd door de  Directie van de Wieringermeer, de dienst die verantwoordelijk was voor de ontginning en inrichting van de Noordoostpolder, en de andere helft werd door de parochianen zelf betaald.

1951-1956-Rooms-Katholieke-Kerk-en-later-cultureel-centrum

ANDRÉ VAN HOLK (Steunpunt Archeologie en Jonge Monumenten Flevoland) en
HENK PRUNTEL (Nieuw Land Erfgoedcentrum)

2004 Paspartoe gered

In 1951 wordt aan de Noordzijde het eerste stenen kerkgebouw (400 plaatsen), het latere parochiehuis, ingewijd. Later is de bestemming van het parochiehuis gewijzigd in een onderkomen voor Paspartoe, centrum voor sociaal-cultureel werk, waarna het in 2004 verkocht is. De huizen aan de Van Diggelenstraat vormden de eerste pastorie.

In de vroege jaren van de polder was het pionieren en creatief omgaan met de gebouwen. Zo is deze kerk van 1960 tot 1964 ook gebruikt als landbouwhuishoudschool.  In de  sacristie was het theorielokaal. Ook een leeszaal en jeugdverenigingen zijn er ondergebracht.

In het nieuws 16 december 2004:  De familie Crebas uit Emmeloord, de vorige eigenaar van de internetsite Marktplaats.nl, heeft het pand van het sociaal-cultureel werk Paspartoe in Emmeloord gekocht. De katholieke kerk, die het pand wilde verkopen, verkocht Paspartoe eerst aan de gemeente en die verkocht het door aan Crebas. Crebas verhuurt het nu weer aan Paspartoe. Zo wordt voorkomen dat het sociaal-cultureel werk in Noordoostpolder zonder huisvesting zit. Martkplaats.nl is onlangs voor tientallen miljoenen verkocht aan het Amerikaanse eBay. Robin Crebas heeft het pand gekocht uit “maatschappelijke overwegingen”. Het pand kost bijna 1 miljoen euro.

6 december 2008 Triade heeft zijn oog laten vallen op het gebouw van Paspartoe. Triade heeft een optie op een voorlopig koopcontract met Lavendel bv van de familie Crébas. Het wachten is nog op toestemming van het zorgkantoor en de gemeente. Directeur van Triade houdt daarom nog een slag om de arm. “Het pand van Paspartoe is hartstikke mooi. Het is een van de weinige traditionele gebouwen in Emmeloord.

In de media:

Irritatie over geplande sloop gebouw Paspartoe in Emmeloord: ‘Moeten we zuinig op zijn’

logo-StentorIn de gemeenteraad en samenleving is irritatie ontstaan over de plannen van zorgorganisatie Triade om het oude gebouw Paspartoe aan de Noordzijde in Emmeloord te slopen voor nieuwbouw. De gemeente gaat de sloop van het oudste stenen kerkgebouw van Emmeloord en het latere culturele centrum, dat al ruim tien jaar leegstaat, niet tegenouden.

Triade heeft vergevorderde plannen om op de plek van het pand uit 1951 een gebouw van vier verdiepingen te realiseren met daarin woningen voor 40 mensen met een beperking. Op elke verdieping komt een gezamenlijke huiskamer en er is een gezamenlijke tuin met buitenterras gepland.

Verontwaardigde reacties
,,Het plan heeft tot verontwaardigde en boze reacties geleid onder inwoners”, vertelt Wim van Wegen, D66-raadslid in de gemeente Noordoostpolder. Het gebouw was vanaf 1951 jarenlang een katholieke kerk en was later een onderkomen voor Paspartoe waarbij er concerten plaatsvonden. ,,Aan het voormalige culturele centrum hebben veel mensen dierbare herinneringen. Van traditionele gebouwen hebben we er niet veel. Daar moeten we zuinig op zijn. Is het geen gemeentelijk monument en heeft de gemeente daarom geen invloed?”
Wethouder Wiemer Haagsma bevestigt daarop dat het gebouw gesloopt gaat worden. ,,We zijn al een aantal jaren in gesprek. In 2019 heeft de welstandcommissie een positief besluit genomen. Het gebouw staat niet op de lijst als gemeentelijke monument of rijksmonument en geniet geen bescherming. We kunnen de eigenaar alleen aanspreken op het gevoel voor de historie.”
Jarenlang leeggestaan
De vergunning om het pand te slopen en het nieuwe gebouw neer te zetten zijn nog niet binnen, maar dat lijkt een formaliteit. Zorgorganisatie Triade uit Lelystad verwacht dat de bouw vlak na komende zomer kan starten en ongeveer 14 maanden gaat duren. Triade kocht in 2008 al het gebouw. Daarna stond het lang leeg. De afgelopen jaren heeft Triade contact gehad met de gemeente en naastgelegen school om te kijken wat er het beste met het pand kan gebeuren.

,,Er zijn verschillende plannen gemaakt voordat een uiteindelijke keuze is gemaakt. Hierdoor duurde het lang”, zegt Marianne van de Vijver, woordvoerder van Triade. ,,Het huidige gebouw bleek ernstig verouderd en in technisch zeer slechte staat.”
,,We kwamen tot de conclusie dat er beter iets nieuws neergezet kon worden. We vinden het jammer dat behoud en hergebruik van het oude gebouw uiteindelijk niet tot de mogelijkheden behoorde. Alternatief was dat het pand leeg blijft staan en verouderd blijft.”
Zorgvuldigheid
Van de Vijver wil namens Triade benadrukken dat zorgvuldig is bekeken wat de mogelijkheden zijn. ,,We zijn niet over een nacht ijs gegaan. We hebben respect voor het sentiment van mensen. Ik kan mij goed voorstellen dat mensen die er zijn geweest, de sloop jammer vinden. Met de nieuwbouw willen we iets neerzetten dat er op lijkt.”
De stijl van de nieuwe appartementen sluit aan bij het huidige pand. De voorkant van het Paspartoe-gebouw komt terug in het nog te bouwen complex. ,,De nieuwbouw is in de stijl van de oude kerk en passend in de architectuur van de Delftse School en het karakter van Emmeloord.”