Mini replica van de windvaan

Nutsspaarbank-Kampen

Er is niet alleen een replica gemaakt van de Poldertoren (in Japan), maar ook van de windvaan.

Deze (kleine) windvaan draait op het dak van het SNS Historisch Centrum aan de Burchwal 43 in Kampen.

Dit koggeschip is gemaakt door leerlingen van de plaatselijke LTS en is in 1971 bij de opening van de bondsspaarbank op het dak geplaatst. Dat pakte niet helemaal goed uit;
Bij het minste zuchtje wind tolde het schip rond zijn as, met als gevolg dat de aan de windvaan gekoppelde klok als een gek te keer ging. Omdat het personeel daar horendol van werd is de windvaan weer snel verwijderd.

Na tot twee keer toe gerestaureerd te zijn door meesterssmid Sven de Lang (1980) uit Kampen prijkt de windwijzer sinds juni 2017 weer op de schoorsteen. De kogge past bij de historie van de Hanzestad Kampen die in de middeleeuwen dit handelsschip als beeldmerk in zijn stadszegel gebruikte.


burgwal

Bijzondere windvaan teruggeplaatst in Kampen

“Ach ja, het is natuurlijk altijd mooi om een beetje mee te waaien met die wind”, zegt directeur Herman Harder quasi laconiek. Een bijzonder gevalletje is de windvaan hoe dan ook. Als praktijkopdracht begin jaren zeventig gemaakt door leerlingen van de toenmalige Kamper LTS als replica van de windvaan in de toren van Emmeloord. Een mooi cadeau bij de opening van de vernieuwde Bondsspaarbank op de hoek van de Geerstraat en de Burgwal (later onderdeel van het Walkate Archief en tegenwoordig van het Historisch Centrum).  Het ding, een kogge onder vol zeil, belandde echter al snel in ding in een schuur. Niet omdat hij niet mooi was, maar omdat hij niet goed was afgesteld. Bij het minste zuchtje wind begon hij te tollen, met als gevolg dat de aan de windvaan gekoppelde klok als een gek te keer ging. “Het personeel werd daar horendol van”, zegt Harder.
Vergetelheid
De aparte windvaan raakte in de vergetelheid totdat Harder hem in 2012 onder het stof vandaan trok en liet oplappen door de Kamper meestersmid Sven de Lang. Met veel tamtam werd de vaan teruggeplaatst. Maar niet voor lang zo bleek, want de verf vergrijsde al snel en door versleten kogellagers draaide hij niet meer met alle winden mee. Zodat hij de afgelopen weken opnieuw naar de smid moest. Harder: “Deze keer wilden we het extra goed doen. Nu is ie helemaal verguld en ‘gaat ie zeker enkele decennia mee’, verzekert Harder. Vandaag wordt de windvaan voor de derde keer op zijn plek bovenop de oude Bondsspaarbank geplaatst. Harder lacht: “Ach ja, drie keer is nu eenmaal scheepsrecht, niet waar?”
Windvanen zijn in Nederland geen onbekend verschijnsel. Op katholieke kerken staat over het algemeen een kruis, op kerken van protestantse gezindten een windvaan met een haan met daaronder een kruis. De haan verwijst naar de haan die drie keer kraaide toen Petrrus Jezus verloochend had. Ook veel andere hoge gebouwen hebben een windvaan. Met name in Friesland en Groningen kan men een keur aan windvanen terugvinden.

Bron: de Stentor 12-06-2017

Windwijzer dolt niet meer

Willem van Halem, Zaterdag 25 feb 2012,  de Stentor ©2012 Wegener Nieuwsmedia.

wp2129fe14_05_06

De windvaan, met Kamper kogge onder vol zeil, van de voormalige Bondsspaarbank is vrijdag weer teruggeplaatst op het gebouw waar nu het Frans Walkate Archief zetelt. Meestersmid Sven de Lang had er nog een hele puzzel aan om hem weer in elkaar te zetten.

Misschien heeft u hem al een tijdje gemist. Of misschien helemaal niet, dat zou ook heel goed mogelijk zijn. Maar afgelopen vrijdag is de windvaan van de voormalige Bondsspaarbank teruggeplaatst boven op het dak van het bankgebouw op de hoek van de Geerstraat en de Burgwal in Kampen.

Jaren had-ie in een schuurtje van het Frans Walkate Archief gelegen. Herman Harder, directeur van het archief, heeft zich er uiteindelijk over ontfermd en in handen gegeven van de Kamper meestersmid Sven de Lang. En daar heeft het attribuut op zijn beurt weer jaren liggen wachten op restauratie. Sven de Lang: “De vaan is er in delen vanaf gekomen en het was nog een hele puzzel om hem weer in elkaar gezet te krijgen. Maar het is gelukt en het resultaat mag er zijn.” Windvanen zijn in een land als Nederland geen onbekend verschijnsel.

Op katholieke kerken staat over het algemeen een kruis, op kerken van protestantse gezindten een vindvaan met een haan met daaronder een kruis. De haan verwijst naar de haan die drie keer kraaide toen Petrus Jezus verloochend had. Veel kerken en andere hoge gebouwen zijn voorzien van windvaantjes. Met name in Friesland en Groningen kan men een keur aan vaantjes terugvinden. Zoals het een goed archivaris betaamt, is Herman Harder in de geschiedenis van de windvaan gedoken. “Hij moet ruim veertig jaar geleden, op 20 oktober 1971, bij de opening van de vernieuwde Bondsspaarbank zijn aangeboden. Door wie is ons nog niet duidelijk. Op oude foto’s is wel voormalig burgemeester van Tuinen te zien, dus of de gemeente de gulle gever is?” Bijzonder aan deze windvaan is dat hij in ieder geval speciaal voor deze gelegenheid moet zijn gemaakt, want onder de windwijzer is een kogge onder vol zeil aangebracht. De reden dat de windvaan indertijd is verwijderd is van meer technische aard. Niet alleen slijtage was de aanleiding, maar het feit dat de vaan in feite niet goed was afgesteld. Het gewicht van de wijzer was gelijkelijk verdeeld, waardoor die bij elk zuchtje wind rond begon te tollen. Met als gevolg dat de (originele Gispen) klok, waarop de windrichting met lampjes was af te lezen op zijn beurt als een dolle te keer ging.

Dat is nu voorbij. De windwijzer is nu op de juiste manier aangebracht. Of er ooit nog een verbinding komt met een klok in het archief of het bankgebouw is vooralsnog onzeker


LERAAR VOORMALIGE LTS MAAKTE WINDVAAN VOOR BONDSSPAARBANK

Olger Koopman, donderdag 1 maart 2012,  de Stentor ©2012 Wegener Nieuwsmedia.

KAMPEN – Het mysterie van de windvaan van het Frans Walkate Archief laat zich langzaam maar zeker ontrafelen. Aanleiding is een verhaal dat vorige week in de Stentor stond over de restauratie en terugplaatsing van de bijzondere windvaan op het dak van de voormalige Bondsspaarbank op de hoek van de Geerstraat en de Burgwal. De kapotte windwijzer in de vorm van een kogge onder vol zeil had daarvoor jarenlang liggen verstoffen in een schuurtje, maar is door meestersmid Sven de Lang hersteld.

Archivaris Herman Harder kon de oorsprong van het ding echter niet meer achterhalen en krijgt nu hulp van Stentorlezers. „De windvaan komt mij bekend voor omdat ik wist dat deze op jullie gebouw stond, maar ook omdat ik deze tegen ben gekomen in de LTS aan de Dr. Damstraat in Kampen”, zegt Pedro van Mierlo. „In de zeventiger jaren ging ik naar deze school. Volgens mijn herinnering stond de windvaan in een praktijklokaal van de metaalafdeling van de school. Het zou kunnen dat de windvaan geheel of gedeeltelijk op de LTS gemaakt is. Namen van leraren uit die. tijd zijn Watse de Haan, een meneer Modders (later is hij adjunct-directeur van de LTS geweest) en een meneer Doevedans.” Oudleerling Bert van der Velde bevestigt dat verhaal ten dele. Volgens hem is de maker echter leraar metaalbewerking Van der Linde. „Hij vertelde toen dat deze aangeboden zou worden aan de bank.” Herman Harder is blij met deze nieuwe aanwijzingen. „Maar ik weet nu nog steeds niet wie de opdrachtgever was.”

Bron: 2012 www.snshistorischcentrum.nl

Replica Poldertoren in Japan

verdwenen - nutsspaarbank-1.jpg

In dit museum staat tevens het gevelobject die boven de deur hing van de oude bondsspaarbank/nutsspaarbank/SNS –  Onder de Toren in Emmeloord.

Deze tip komt van de website  www.flevolanderfgoed.nl Met dank.