Het Postkantoor

Koningin Julianastraat 41,  Goudenregenstraat 8

Het opvallende ensemble van postkantoor en telefooncentrale is in 1952 naar een ontwerp van de Amsterdamse architect A. Komter gebouwd.
De heldere symmetrie van de voorgevel van het kantoorgedeelte en de strakke geleding van de zijgevels, zijn typerend voor de vormgeving van openbare gebouwen in de wederbouwperiode in Nederland.
Doordat de lange lage gevel van de telefooncentrale sterk verticaal geleed is, heeft het gebouw een zeer evenwichtige uitstraling.

Bij de aanbesteding voor het Postkantoor was de laagste inschrijver een aannemersfirma Fröhlich uit Harlingen voor de som van ƒ 378.626,- .

Die heldere symmetrie was jarenlang lelijk verstoord door een verbouwing van de ingang.  Een talud voor rolstoel en kinderwagens verstoorde het complete beeld.
Gelukkig is na de verbouwing tot de huidige apotheek deze symmetrie weer prachtig hersteld.

Vroeger

Het eerste postkantoor van Emmeloord was gevestigd in een woonhuis aan de Rietstraat.
De medewerkers van het eerste uur sliepen boven het postkantoor.
Telefonistes werkten vanuit de slaapkamertjes.

Voordat het eerste postkantoor aan de Rietstraat werd geopend, kon men in de kantine van het arbeiderskamp terecht voor postzaken.

Postkantoor-Rietstraat-Emmeloord-Het-hoekhuis-van-de-Rietstraat-gezien-vanaf-het-Harmen-Visserplein-was-ingericht-als-postkantoor.jpg

Postkantoor Rietstraat Emmeloord Het hoekhuis van de Rietstraat gezien vanaf het Harmen Visserplein was ingericht als postkantoor

PTTT_400x400

De kunst van het Postkantoor

De kunst is ook na de verbouwing van het postkantoor bewaard gebleven.

Wat stelt het voor.

Het is verbazend hoe weinig Emmeloorders daar weet van hebben.
Het is een betonreliëf  met een duidelijke link naar de oude functie van het gebouw, een postkantoor.
Je ziet een relaxed achterover zittende vrouw die telefoneert.
Bovenin een aantal fladderende postduiven.
De negen losse elementen zijn gegoten in beton, vervolgens met mozaïeksteentjes ingelegd en daarna aan de gevel bevestigd.

Postduiven en PTT worden vaker geassocieerd. Zie bijvoorbeeld  de gevelsteen van het voormalig postkantoor van Steenwijk.

Tijdens de opening in 1952 waren de negen betonelementen waarschijnlijk nog niet geplaatst.
Dat is ook te zien op de foto in het krantenknipsel.
De krant sprak van een moderne gevel met ‘uitspringende bakstenen‘.

De kunstenaar Berend Hendriks is van de schildering op de wand achter het loket.
Werk van Berend Hendriks zien we ook terug in De Zaaier op de gevel van een kerkgebouw in Ens en in drie glasappliqué ramen van de Hervormde kerk van Nagele.

Ook een geweldige vondst om in de nieuwe naam van het gebouw ZorgPost  het woord ‘post’ te behouden.

Gevelstenen

De grappige ruit-raampjes zijn vervangen door gevelstenen.

Postkantoor-met-gevelsteen-

In de middeleeuwen hadden de vroedvrouwen, net als andere beroepen een gildeschild aan de gevel hangen, zodat iedereen kon zien welk ambacht men uitoefende. De tijd voor de straatnamen en huisnummers.
Dit schild was altijd een vierkant op de punt met een brede (meest groene) rand langs de bovenkant.
Soms was daarop ook een afbeelding te zien, zoals een baby of een klisteerspuit.
Ze verwijzen naar het oude woord vroedvrou, dat letterlijk vroede vrouw, oftewel wijze vrouw betekent.
Tegenwoordig wordt meestal “verloskundige” gebruikt.

Er zijn nog een paar gevelstenen in Emmeloord te vinden. Klik hier

en morgen ….

Uit de Friese Koerier : 3 dec 1953

Postkantoor in de Noordoost Polder geopend

Proef met brievenbussen en in 1954automatisering telefoonnet

(Van een onzer redacteuren)

Woensdagmiddag stond de directeur-generaal der P.T.T., de heer L. Neher, achter het loket van het nieuwe (bij) postkantoor te Emmeloord en verkocht aan mevrouw J. Jonker-Smid, lid van de Polderraad, de eerste zegels. Natuurlijk was dit maar een grapje voorde fotografen, maar een feit is het, dat enkele minuten van tevoren den heer Neher het nieuwe postkantoor voor geopend had verklaard.
Zodat de huizen 1 en 3 in de Rietstraat alleen nog maar de telefoon en telegraafdienst zullen moeten herbergen.
Tot het volgende jaar,want het gebouw voor de telefoondienst is reeds gereed, onmiddellijk achter het nieuwe postkantoor en er wordt reeds druk gewerkt aan het inbrengen van de apparatuur.
Als het eenmaal zover is dat ook dit gebouw in gebruik wordt genomen, zal de automatisering van het telefoonnet in de N.O.P. tevens een feit zijn.

Er had zich een heel gezelschap genodigden en belanghebbenden verzameld in de hal van het nieuwe kantoorgebouw, toen de directeur van het Postkantoor te Kampen, de heer A.Brouwer, de gasten, in het bijzonder de directeur-generaal van de P.T.T.,de heer L. Neher en de hoofddirecteur der Posterijen, de heer F. A. Hofman verwelkomde.
Verder de plaatsvervangende landdrost, de heer J. Blauw-bocr, de heer ir A. P. Minderhoud als afgevaardigde van de directie der Zuiderzeewerken en de heer Ms. Ebbens, secretaris van het Openbaar Lichaam en de leden van de Polder-raad.

De openingsrede werd uitgesproken door de directeur-generaal, de heer Neher, die zeide verheugd te zijn, hierin dit nieuwe land een nieuw kantoor in gebruik te mogen nemen. Hij wees op de moeilijkheden, waarmede de Posterijen in de eerste jaren in de N.O.P. had te kampen gehad op het vele werk, door de eerste beambten hier verricht. De situatie in dit snelgroeiende wijde gebied heeft altijd veel tact en opofferingen gevraagd van directie en personeel. Hij meende er echter van overtuigd te mogen zijn,dat deze laatste eigenschappen ook nu nog aanwezig zouden blijven, nu in dit nieuwe gebouw de belangen van de Polder en van haar inwoners zo goed zouden kunnen worden behartigd.De heer Neher roemde het werk van de architect Komter, die het gebouwen mooie vorm had gegeven, passend in het nieuwe landschap en die de in-richting en verdeling zo doelmatig mogelijk had gemaakt. Hij droeg dit fraaie geheel nu met een gerust hartover aan de Posterijen, in de weten-schap, dat zij er een nuttig en dank-baar gebruik van zou maken.

Namens de Posterijen aanvaard de rlc Hoofddirecteur Hofman het ge-bouw en verklaarde, dat de Posterijen in de N.O.P. zeer modern georganiseerd en uitgerust was en nu met de beschikking over deze doel-matige centrale nog weer een grote aanwinst verkreeg. Momenteel nam men in de polder een proef met het plaatsen van brievenbussen langs de wegen, waarin de post gedeponeerd kan worden en worden afgehaald.

De heer Hesling, inspecteur van de P.T.T. te Zwolle, deed een boekje open over het verleden. Het postbedrijf inde polder is opgebouwd uit het nieten vooral de eerste jaren waren zeer moeilijk. De eerste nooddruftige post-stations waren ingericht in de arbeiderskampen en meestal onder het beheer van een polder-beambte. Tot men. o heuglijk feit, in de Rietstraat een poststation kon inrichten en door het ongetrouwd blijven van de stationshouder, de heer J. Biezebos, ook de woning van de heer Biezebos ter beschikking kreeg. In deze veel te kleine ruimten heeft het bedrijf zich ontwikkeld, waarbij tenslotte elk hoekje van het huis bezet was en een twintig bestellers in een kamer van nog geen 5×5 meter de post moesten sorteren. De 20 telefonistes, die het bedrijf heden ten dage telt, werden respectievelijk ondergebracht op de kleine zolderkamertjes van deze arbeiderswoningen.

Hij roemde het werk en de daadkracht van de heer Roelof Terwee, besteller-voorman en de eerste besteller in de polder.
Hij was zeer blij, dat hij namens de directeur-generaal Roelof Terwee vandaag mocht bevorderen tot voorman-besteller eerste klas.

De bestellingen in de Polder zijn extra zwaar, een route van 100 km is heel normaal hier. Sommige routes zijn 140 km lang en vanuit den Haag had hij hierover wel eens ongelovige opmerkingen gehoord. Maar toch zal het corps bestellers hier straks moeten worden uitgebreid tot dertig man.De heer A. Zoutewelle, beheerder van het nieuwe bijkantoor te Emmeloord, sprak de dank uit over het vertrouwen, dat de directie der P.T.T. in hem stelde en hij hoopte zijn superieuren nooit teleur te stellen. Nog enkele sprekers voerden het woord,waaronder afgevaardigden van het bedrijfsleven in de N.O.P. en de aannemers, firma Fróhlig van Harlingen.Het nieuwe kantoor is een hoog hal-vormig gebouw, mét in de voorgevel een versiering van uitspringende bakstenen. De lijnen van het exterieur zijn sober en strak, maar inwendig is de afwerking iets meer luxueus. De rij loketten is flink groot en er is nog mogelijkheid van uitbreiding, zodat de dienst straks vlot zal kunnen verlopen.
De heer R. Terwee, de oudste (in dienstjaren) besteller in de Polder ende jongste voorman besteller eerste klas bij de hele P.T.T. , neemt verheugd de felicitaties van zijn collega’s in ontvangst. (Eigen foto)

Uit De Noordoostpolder September 2008

Het voormalige postkantoor aan de Koningin Julianastraat in Emmeloord wordt de komende maanden verbouwd, waarbij het pand weer het historische karakter krijgt. Eerder dit jaar meldde deze krant al dat de apotheek naar die gewilde locatie verhuist. Apotheek Noordoostpolder krijgt gezelschap van huisarts Paul van Doorn en het Verloskundig Centrum.

Het gebouw werd vorig jaar september voor ongeveer een miljoen euro verkocht aan H&S Groep van Emmeloorders Henk Houtman en Hans Schipper. De invulling van het pand had H&S al wat voor ogen, want volgens de buurman van Schipper – huisarts Van Doorn – was er wel belangstelling voor het pand met onder meer een bestemming voor medische doeleinden.

De huisarts zelf had er ook oren naar en Apotheek NOP en het Verloskundig Centrum vinden in het nieuwe onderkomen de zo zeer gewenste extra vierkante meters. Om alle partijen een plek te geven, wordt een verdieping gerealiseerd. De begane grond is voor de apotheek. Op de verdieping worden de andere twee partijen gevestigd.

Bouwbedrijf Houtman uit Marknesse start op 6 oktober met de verbouwing die tot en met februari 2009 moet duren. ‘Hiermee is een half miljoen euro gemoeid’, vertelt Schipper desgevraagd. ‘Onze doelstelling was: het pand moet de authenticiteit terug krijgen en beschikbaar worden voor iedereen. Een gebouw waar iedereen graag naartoe gaat. Bezoekers moeten straks weer de oude sfeer opsnuiven.’ Volgens Schipper moet het voormalige postkantoor een vergelijkbare status krijgen als de Poldertoren als richtpunt in Emmeloord.

Architect Dirk Klaver van K4 architecten laat onder meer weten dat zijgevels weer transparant worden, de entree op de oorspronkelijke plek wordt gerealiseerd en dat aan de achterkant een kleine uitbreiding komt voor de nieuwe verdieping. ‘Met deze huurders krijgt het gebouw weer een centrale plek in de Noordoostpolder. We hebben straks weer een stukje hart in Emmeloord neergezet.’

Tekst: Silvan Vijver