Sluitgat - sluitgat.jpg

  • Titel: Sluitgat monument
  • Plaats: Zuidermeerdijk
  • Geplaatst: 13 december 1990

Sluitgatmonument

Met de aanleg van de Noordoostpolder zijn twee dijken aangelegd.

  • Een dijk van Lemmer naar Urk (Noordermeerdijk)
  • en een dijk van Urk naar Vollenhove (Zuidermeerdijk).

Beide dijken hadden een spannend moment: het dichten van het laatste stuk.

  • Het deel Noordermeerdijk  is gesloten op 3 oktober 1939
  • Het deel Zuidermeerdijk  is gesloten op 13 december 1940

Daarna werd op 7 januari 1941 het electrisch gemaal Buma bij Lemmer, als eerste van de drie gemalen in Noordoostpolder, in werking gesteld. Later heeft het elektrisch gemaal Smeenge bij Kadoelen meegewerkt. Gemaal Vissering was niet op tijd klaar. De drooglegging duurde door de oorlogsomstandigheden bijna een jaar langer dan gepland. In totaal heeft het, na de dijksluiting, bijna twee jaar geduurd om de Noordoostpolder droog te leggen. Op 9 september 1942 werd een gemiddelde waterstand van vier meter veertig beneden NAP bereikt. Bij deze waterstand vielen de laagste delen van de polder droog en daarom wordt die datum aangehouden als moment van droogvallen van de Noordoostpolder.

Op beide sluitgaten is een sluitsteen geplaatst. Op dit punt is ook een monument geplaatst.

sluitgat monument Noordoostpolder

Dit sluitgatmonument is in 1990, precies 50 jaar na het sluiten van het laatste dijkgat geplaatst.
Het was een initiatief van het ‘toenmalige’ Waterschap Noordoostpolder.
Het monument heeft voor Noordoostpolder inmiddels een absolute cultuurhistorische waarde.

Het monument bestaat uit een ‘grijpbak’ op de kruin van de dijk en een maquette aan de voet van de dijk, waarop ook de sluitgaten van de overige dijkvakken met datum van sluiting staan aangegeven.
Deze ‘grijpbak’ is origineel en daadwerkelijk gebruikt bij het dichten van het sluitgat.

Op de bak is een bordje bevestigd met de tekst:
“Hier werd op 13 december 1940 de dijk gesloten”.

Een eindje boven Urk is een bordje (niet zichtbaar door de blaadjes) met de tekst:
“Hier werd op 3 oktober 1939 de dijk gesloten”

Op de vier hoeken van de maquette zijn de volgende wapens te zien :

  • linksboven: het wapen van de provincie Flevoland. (meer info hier te lezen.)
  • rechtsboven : het rijkswapen van het Koninkrijk der Nederlanden. De versie die ook in uw paspoort staat.
  • rechtsonder : het wapen van de gemeente Noordoostpolder (meer info hier te lezen.)
  • linksonder : het oude wapen van het waterschap Noordoostpolder, later overgegaan in waterschap Zuiderzeeland.

Waar zijn Bant en Kraggenburg ?

Twee dorpen missen. Voor mij is het gissen.

In de Noordoostpolder had het bureau van Granpré Molière een grote invloed op het ontwerp van de dorpen. Verhagen, de partner van Granpré Molière maakte in 1939 en 1940 de eerste schetsen voor zes polderdorpen en de polderstad. Dit werd gedaan om de dorpen te positioneren in het verkavelingsplan. De snel veranderende inzichten van sociografen, stedenbouwkundigen en de landbouwkundige afdeling van de Directie van de Wieringermeer leidden uiteindelijk tot een plan voor een centraal gelegen polderstad met daaromheen tien polderdorpen.

Bant is pas in tweede instantie aan het plan voor de polder toegevoegd. Maar dit monument is van 1990 ?!

Kraggenburg is niet door de Bouwkundige afdeling van de Directie van de Wieringermeer ontworpen

Sluitgatweg

De weg die onder de dijk ligt, heet toepasselijk de sluitgatweg

Er is een tweede gedenkteken op de Noordermeerdijk nabij Espel
Daar is de tekst te lezen:
“Hier werd op 3 oktober 1939 de dijk gesloten” Twee maanden eerder dus.

Sluitgat - remco.png

Dit kunstwerk, wat een paar meter naast de maquette staat, is in 1996 geplaatst in het kader van het 10 jarig bestaan van de provincie Flevoland.
Bij alle zogenaamde sluitgaten van de Flevolandse dijken is toen een gedenksteen met gedicht geplaatst.

Het is gemaakt van basalten met daarop een gedicht van Remco Campert:

water sluit ik

land ontsluit ik

hemel ontsluit me

Onthulling maquette van de Noordoostpolder op de dijk bij Nagele tegenover Havenweg/Sluitgatweg, ter herinnering aan het feit dat vijftig jaar geleden het laatste dijkvak om de Noordoostpolder werd gesloten.

Links: B. Blikman (gedeputeerde), rechts: C. van der Wildt (hoofdingenieur-directeur van de directie Flevoland van Rijkswaterstaat), 1990.

Overige Sluitgatmonumenten

Sluitgat - wolkers.jpgSteen (1996) aan de dijk richting Lelystad met een gedicht van Jan Wolkers:

wie schilt de steen

wie snijdt het water

over de golven heen

loop ik naar later

eigen foto 2015

Sluitgat - zeewolde.jpgSteen nabij Zeewolde met een gedicht van Marga Minco:

grillig ligt het water

kastijdt de dijken, sluit en keert

windscheef beschermt het riet

een zee van land

foto www.schrijversinfo.nl
met dank aan  www.flevolanderfgoed.nl 

Evert de Graaff :  bronnen, cookies  & privacy  ,  Noordoostpolder, Flevoland, Poldertoren, Emmeloord, Schokland, Urk, geschiedenis, kunst, Flevoland, erfgoed, tourist information, kerkorgels, ziekenhuis, boerderij, schokbeton, gsm masten, 112, politiek, leeuwen, rotondes, werkkampen, Rotgans, Rotterdamse hoek, gemaal, kiekendief, balgstuw, Cornelis Lely, Ramspol, arbeiderskampen, leeuwen, huisjes, monument, herinneringsmonument, Urk, monumenten,