Marknesse

De uit 1132 daterende bezittingenlijst van het Staverse klooster St. Odulf, waar in MARKNESSE, gespeld als Marcnesse, voor het eerst genoemd wordt en waaraan men de naam van het dorp ontleend heeft, is een vervalsing uit de tweede helft van de dertiende eeuw.
De precieze ligging van Marknesse is onbekend; de kronieken spreken van ‘omtrent Urk en Schokland’. Dat met Marcnesse Marken bedoeld zou zijn, zoals ook wel is beweerd, wordt hierdoor minder waarschijnlijk.

De naam bestaat uit twee delen: mark en nesse.

Mark heeft als oorspronkelijke betekenis ‘grens, grensgebied’. Daarvan zijn de overige betekenismogelijkheden afgeleid: ‘water langs de grens, dan wel in het algemeen water’, ‘onverdeeld bezit, eventueel met inbegrip van de beherende organisatie’ of een deel van een persoonsnaam, bij voorbeeld de germaanse naam Markward ‘beschermer van de mark’.
Voor dat laatste valt wel wat te zeggen, omdat namen met -nes vaker een persoonsnaam als eerste deel hebben.
Omdat we nagenoeg niets weten van het oude Marcnesse valt ook moeilijk met zekerheid te zeggen welke betekenis mark hier gehad heeft.

Voor nesse is dat gemakkelijker; dat gaat terug op het germaanse nasja, met als betekenis ‘landtong’ (letterlijk: ‘neus’) en als afgeleide betekenis: ‘buitendijks land, laag of moerassig land’. Nes in de elementaire vorm komt in Nederland een aantal malen voor, waarvan de naam van het Amelandse dorp wel de bekendste is. In  samenstellingen, zoals Marknesse, verschijnt het nog vaker, in diverse gedaanten, zoals Bolnes, Pernis en Bruinisse.

Tot de tientallen plaats- en veldnamen met mark behoren onder andere Marken (ook in de Zuiderzee!) en Markelo.

Vlag en wapen Marknesse

Historische luchtfoto’s Marknesse

Enige foto’s Marknesse

“Vlagiaat” Biddinghuizen versus Marknesse

De in 2006 nieuw gekozen vlag van Biddinghuizen was meteen omstreden. Het afgebeelde logo leek namelijk als twee druppels water op het logo van de vlag van Marknesse.
Volgens Dorpsbelang Biddinghuizen bestond hun beeldkenmerk al bijna net zolang als hun dorp. Als bewijs daarvoor hebben ze een 35 jaar oude ansichtkaart. Maar Alie Nijdam, voormalig lid van dorpsbelang Marknesse is in het bezit van een nog ouder krantenknipsel waar het logo al als wapen van Marknesse is afgebeeld.
Het bestuur van dorpsbelang Biddinghuizen was overdonderd door de ontdekking en heeft Ina Tolsma gevraagd een nieuwe vlag te ontworpen.

De basis van de vlag die Tolsma maakte, staat nog altijd overeind. De vlag met de kleuren blauw (lucht en water, groen (provincie) en rood (tulpenvelden en de avondzon boven het Veluwemeer) bevat ook een ijsvogel, een vogelsoort die regelmatig te zien is rond het dorp.


Muntje

Ik bezit een herdenkingsmunt :  25 jaar dagblad “Het Nieuwe Land”. 1954 – 1979 Koninklijke Tijl bv
Het wapen op het muntje van het Nieuwe Land is het beeldlogo van de krant en beeld de winning van het nieuwe land uit het water uit. De krant kon het beeldrecht van het logo echter niet als merklogo vastleggen, omdat het door de krant gebruikte logo-wapen al in gebruik was door Marknesse en dateert al van 1959.

In 1983 is voor het eerst de dorpsvlag met het wapen in Marknesse gehesen.
Dus eerder dan de ruzie in 2006 met Biddinghuizen.

Kunst in Marknesse

Pionier - Pionier-vlakje.jpg
De Pionier
LamGods - Kerk-Marknesse-vlakje.jpg
Lam Gods
Maria Sterre der Zee
SocialSofa-Marknesse - SocialSofa-Marknesse-vlakje.jpg
Social Sofa Marknesse
WaterenLand - Water-en-Land-vlakje.jpg
Water en Land

Cultuur in Marknesse

naamlozen - Naamlozen-vlakje.jpg
Monument voor de naamlozen
Monument - monument-Marknesse-vlakje.jpg
Monument voor Geallieerde Vliegers
Drooglegging - drooglegging-vlakje.jpg
Polder en Drooglegging
Kiepkar - kiepkar-vlakje.jpg
Kiepkar
Deltagoot-vlakje.jpg
Deltawerk//
lichtopstand-vlakje
Lichtopstand

Straten en wegen

Naar Marknesse genoemd zijn de MARKNESSERWEG, de MARKNESSERVAART, de MARKNESSERSLUIS, de MARKNESSERTOCHT en de
MARKNESSERBRUG in Emmeloord.
Uitgangspunt voor de naamgeving van Marknesse is de ligging van het dorp tussen de twee polderafdelingen met een verschillend waterpeil geweest. Het meest kenmerkende punt is dan ook de sluis, waamaar de straat SLUIS genoemd is. Het verschil in waterpeil komt tot uiting in de namen LAGE SLUISWAL, LAAGZIJDE, HOGE SLUISWAL en HOOGZIJDE. Het onverbogen bijvoeglijk naamwoord in Hoogzijde en Lciagzijde lijken een germanisme, maar ook in het Nederlands zijn juist in straatnamen dergelijke constructies niet ongebruikelijk.

De brede straat tussen Hoogzijde en Laagzijde heet BREESTRAAT. Aan de andere kant van de Hoogzijde loopt de oudste straat van Marknesse, de OUDEWEG. De KAMPWEG houdt de herinnering aan het arbeiderskamp levend.
De EMMELOORDSEWEG gaat in de richting van Emmeloord.
Parallel hieraan loopt de BOSLAAN, genoemd naar het bos van Marknesse.
De SCHAKEL is de schakel tussen Breestraat en Boslaan.

De GROENE ZOOM heet groen vanwege het laanachtige aanzien en zoom omdat het eertijds de noordelijke grens van het dorp was. Achter deze zoom gaat de Breestraat over in het NOORDEINDE en de Kampweg in het OOSTEINDE. Het WESTEINDE vormde het westelijke einde van het doip. Bij latere uitbreidingen zijn er nieuwe grenzen gekomen: NOORDZOOM, BOSZOOM en WESTERKIMME. Kimme is een ander woord voor ‘horizon’: ‘en aan de horizon leit Emmeloord’.

De straat tegenover Groene Zoom heet GRACHTWAL, naar de daarlangs lopende gracht. In eerste instantie had de Dorpsvereniging de naam Iepenwal voorgesteld, omdat de gracht ‘aan een kant een beplanting van iepen (heeft) welke volgens Staatsbosbeheer de enigste zijn die in een dorpskern zijn geplant. Wij zijn in het dorp blij met deze iepen en hebben de straat dan ook Iepenwal genoemd’ (brief van de Dorpsvereniging aan het Openbaar Lichaam, 7 november 1945). De landdrost kwam vervolgens de vreugde bederven: het hele noordelijke gedeelte van Marknesse wordt met iepen beplant, zodat de
specifieke motivering vervalt. Uit het nieuwe voorstel Grcichtswal verwijderde de landdrost de genitief-s. De Dorpsvereniging zal aan de gang van zaken wel gewend zijn geweest. Nergens in de polder zijn de wensen van de bevolking ten aanzien van de naamgeving zo frequent door de landdrost doorkruist als in Marknesse.

Omdat Marknesse te midden van een akkerbouwgebied ligt, viel er aan namen uit de akkerbouw niet te ontkomen.
Zo ontstonden LANGE VOOR, KORTE VOOR, OOSTERVOOR en WESTERVOOR.

Van twee straatnamen in het ‘oude’ Marknesse is de betekenis minder duidelijk dan van de hiervoor behandelde straatnamen: de G. LOKKENSTRAAT en de MAANHUIZENLAAN.

G. Lokken was de beheerder van een van de twee kampen in Marknesse. Het kamp bevond zich ter hoogte van deze straat. Maanhuizen was de naam die oorspronkelijk voor Marknesse was bedoeld. De naam komt van een oud buurtje aan de noordoostkant van Schokland. Door het voortdurende geweld van de zee zagen de bewoners zich gedwongen naar de meer zuidelijke gedeelten van het

eiland te verhuizen. Maanhuizen verdween in de golven en zelfs de naam is maar temauwernood aan de vergetelheid ontrukt. Naast Emmeloord en Ens had
Maanhuizen als plaatsnaam overigens zeker niet misstaan.

De meest noordelijke uitbreiding kreeg in 1964 de namen WARANDE (‘wandeldreef), MEIDOORNHOF, ROZENHOF en JASMIJNHOF. Het karakter van de nieuwbouw wordt onderstreept door de naam GROENESTRAAT. De naam CLEMATISSTRAAT is in 1973 aan deze straatnamen toegevoegd.
De PASTOOR WEIJSSTRAAT en de DS. BLEEKERSTRAAT zijn genoemd naar pastoor A.T.W. Weijs en ds. G.H. Bleeker, de eerste voorgangers van Marknesse en leidende figuren uit de opbouwtijd. Het KERKPAD loopt langs de plaats waar vroeger de N.H.-kerk stond en nu de R.K.-kerk staat. De DOKTER M. RIJKENHOF is genoemd naar de arts die in 1943 in het ziekenhuis van Emmeloord begon, en in 1945 naar Vollenhove verhuisde om vandaaruit zijn werkzaamheden in de Noordoostpolder te venichten. Na een periode in Nederlands-Indie als militair arts (1947-1949) vestigde hij zich in augustus
1949 als huisarts in Marknesse. Van 1951 tot 1955 was hij lid van de Poldercommissie.

De nieuwe straten op de oude sportvelden heten naar de paardensport: PARCOURS, BARRAGE en REMISE. De uitbreiding van het Marknesser industrieterrein, ten zuiden van de Marknesservaart, kreeg in 1984 de toepasselijke naam EXPANSIE.

Begin jaren negentig werd ook ten zuiden van de Zwolse Vaart gebouwd. Het gedeelte van de Leemringweg waar huizen komen, moet in verband met de
huisnummering een nieuwe naam krijgen. Die naam wordt WALCHERSELAAN, omdat aan de Leemringweg veel boeren hebben gewoond die van Walcheren afkomstig waren. De MARKEZIJDE is genoemd naar het verzorgingshuis Markehof, waar inmiddels veel van die boeren (en boerinnen) wonen.
De KAVELZOOM ontleent zijn naam aan de kavel, het deel van de polder dat tot een landbouwbedrijf behoort. Het deel zoom komt in Marknesse een aantal keren voor, maar hier is niet echt van een ‘zoom’ sprake.

Ook andere namen in deze wijk sluiten min of meer bij bestaande Marknesser straatnamen aan: ZUIDEINDE (naast Noordeinde, Westeinde en Oosteinde) en MIMOSAHOF (naast Meidoornhof, Rozenhof en Jasmijnhof). DE OOSTHOEK past in het rijtje met windrichtingnamen waartoe naast de al genoemde ook Noordzoom, Oostervoor, Westervoor en Westerkimme behoren.

DE ENK past in zekere zin bij Markezijde: zowel de enk als de marke kunnen gemeenschappelijke gronden aanduiden.

De FEIKE BRUINSMAWEG is genoemd naar een figuur uit de historie van Marknesse: F.J. Bruinsma was mede-oprichter en voorzitter, en later erelid van de Vereniging Dorpsbelang, en een van de initiatiefnemers tot het in 1992 uitgegeven boek 50 jaar Marknesse.

De overige namen in Marknesse-Zuid zijn wat minder typisch voor de plaats.
Ze zijn tot stand gekomen na een door de Dorpsvereniging uitgeschreven prijsvraag. De vereniging laat de uiteindelijke keuze vallen op waterplanten, omdat Marknesse-Zuid een waterrijke wijk wordt: WATERLELIE, RIETPLUIM, LISDODDE, DOTTERBLOEM, GENTIAAN, ZWANEBLOEM, FLUITEKRUID, KRABBESCHEER en OEVERKRUID. Geen originaliteitsprijs, al is het wel opvallend dat men in 1998 bewust kiest voor de dan verouderde spelling Fluitekruid, in plaats van de officiele spelling Fluitenkruid.

In Marknesse komen de Oosterringweg en de Leemringweg samen. Een zijweg van de eerste is de BAARLOSE WEG, evenals de BAARLOSE DWARSWEG en de BAARLOSE TOCHT genoemd naar het plaatsje Baarlo ten noorden van Blokzijl.

De KLEIWEG en de SLOEFWEG zijn zijwegen van de Leemringweg en net als deze genoemd naar de geologische afzettingen die in het betreffende gebied aan de oppervlakte komen. Klei, ook vernoemd in de KLEITOCHT, behoeft geen nadere toelichting; sloef daarentegen is onbekender.
De korrelgrootte van sloef ligt tussen zand en klei en het komt overal in de polder voor, vaak op
geringe diepte en in dikke lagen. Sloef is geen gemakkelijk te bewerken grondsoort, maar door het toepassen van diverse technieken konden de aanvankelijk vele problemen toch overwonnen worden.

Ter hoogte van de KLEEFTOCHT is veel kleef gebaggerd. Kleef is een vettige klei, doorgaans grijs of groen-grijs van kleur.

In de buurt van de BOMENWEG en de BOMENTOCHT zijn grote hoeveelheden boomresten aangetroffen.

De VOLLENHOVERWEG loopt naar Vollenhove. Oorspronkelijk had men voor die weg de naam Zwolsche Weg in gedachten, analoog aan de Zwolse (toen nog: Zwolsche) Vciart. Zwolsche Weg zou hier echter misleidend zijn: wie van- uit de polder naar Zwolle wil, zal dat meestal via de Kamperweg doen.
Een probleem was, dat er al een Vollenhovensche Weg bestond, voor de verbinding door de polder tussen Kadoelen en Blokzijl, langs het Vollenhoverkanaal.
Die weg is daarom naderhand omgedoopt in REPELWEG respectievelijk ETTENLANDSE WEG.

De Repelweg is genoemd naar de Repel, de vroegere toegangsgeul tot de haven van Vollenhove. Een repel is eigenlijk een lange, smalle zandbank. De Ettenlandse Weg ontleent zijn naam aan de in het oude land gelegen Ettenlandse kolk. Etten is ‘doen eten’, het ettenland is dus het land waar de boer de koeien laat grazen, in tegenstelling tot bijvoorbeeld hooiland.

De VOORSTERWEG en de VOORSTERTOCHT lopen in de richting van de Voorst, ten zuiden van Vollenhove (zie ook onder Kraggenburg).
De noordelijke zijwegen van de Vollenhoverweg heten STEENWIJKERWEG en BLOKZIJLERWEG, genoemd naar de plaatsen waarheen ze leiden, al gaat ook de kortste route van Marknesse naar Blokzijl niet over de Blokzijler- maar over de Steenwijkerweg. De BLOKZIJLERTOCHT en de STEENWIJKERTOCHT lopen parallel aan de gelijknamige wegen.
Dwars op de Steenwijkerweg en de Blokzijlerweg staan de STEENWIJKERDWARSWEG respectievelijk de BLOKZIJLERDWARSWEG

Vanaf de Ettenlandse Weg loopt een weggetje naar het tenein voor dagrecreatie aan het Vollenhovermeer.
Op voorstel van een achtjarige inwoner van Marknesse kreeg deze weg in 1982 de naam VISWATERWEG.

Het VOLLENHOVERKANAAL is sinds de inpoldering de verbinding van Vollenhove en Blokzijl met het open water.
Het kanaal loopt van Blokzijl tot aan de Kadoelersluis, en gaat daarbij zowel door het VOLLENHOVERMEER (het zeegien) als het Kadoelermeer.
Het wegverkeer kruist dit kanaal ongeveer halverwege, over de VOLLENHOVERBRUG.

Het DNA Marknesse

Even voorstellen

Marknesse ligt tussen Emmeloord en Vollenhove aan één van de eerst gerealiseerde invalswegen in de polder. Al in de eerste plannen lag de weg aan de noordkant buiten de dorpsbebouwing. De zuid- en de oostkant worden gevormd door de Zwolsevaart en de Marknesservaart, met een sluis als scheiding tussen de verschillende waterpeilen. De weg naar het zuidelijker gelegen Kraggenburg gaat met een brug over de sluis. Aan de Marknesservaart ligt een loswal; aan deze vaart ligt tevens het bedrijventerrein.
Marknesse wordt al in 1132 genoemd op de bezittingenlijst van het Staverse klooster Sint Odulf. Waarschijnlijk lag het bij Urk en Schokland.

marknesse luchtfoto
Luchtfoto Marknesse, 2007

Historie

Tijdsbeeld

dia 2-1 dia 2-2 dia 2-3
Kerken
De verschillende levensbeschouwelijke zuilen in Marknesse staan op afzonderlijke ansichtkaarten afgebeeld.
Wonen
Marknesse is vanaf het begin één van de grotere dorpen, een dorp met een centrumfunctie.
Het boerenbedrijf
Ook Marknesse profileert zich als dorp in een agrarische omgeving.
dia 3-1 dia 3-2 dia 3-3
Bedrijvigheid
Marknesse presenteert zich als modern dorp met bedrijvigheid en voorzieningen.
Kerken
Ook in latere jaren toont Marknesse zich als gelovig dorp. De kerken staan nu gezamenlijk afgebeeld op één ansichtkaart.
Dorpsleven
Later wordt naast de bedrijvigheid ook het toerisme getoond.

Ontwerpgedachten

Marknesse was bedoeld voor maximaal 1900 tot 2400 inwoners. Het dorp zou een dorpshuis, kerkgebouwen, scholen, winkels en cafés krijgen. De oostelijke loswal werd gepland voor beperkte bedrijvigheid. Markten konden worden gehouden op het centrale plein, de dorpsbrink.

Het eerste ontwerp van Verhagen dateert van voor 1940. Dit was in de periode waarin het water, de wegen en bruggen moesten worden vastgelegd. Pouderoyen maakte het tweede ontwerp, maar ook zijn plan haalde het niet.

Verlaan werd de opvolger van Pouderoyen en maakte een niet minder markant ontwerp, een dorpsplan in cirkelvorm. Dit had alles te maken met de polderverkaveling. Marknesse ligt net als Creil en Kraggenburg op het kruispunt van wegen, waar verschillende richtingen in de polderverkaveling bijeenkomen. Deze gaf Verlaan door haar complexiteit geen aanleiding tot een heldere orthogonale vorm, zoals bijvoorbeeld Ens.
Uiteindelijk wist hij dit ontwerpprobleem om te buigen tot een harmonieus ontwerpschema. In 1949 kwam het definitief plan waarin de oostwest richting (groene lanen) en de noordzuid richtingen (brink, dorpenring en singel) verschillend zijn uitgewerkt. De langgerekte brink (noordzuid) was onderdeel van de route van de sluis naar de aansluiting op de weg Emmeloord-Vollenhove. De sluis werd een beeldbepalend element. De oost-westelijk gerichte grachtas kwam aan de westzijde uit op de begraafplaats, die door zijn situering een belangrijk ruimtelijk element in het dorp is geworden.

Typisch Marknesse
Marknesse is een typisch kruiswegdorp. De dorpenring doorkruist twee ruimtes en geeft het dorp haar dynamiek en herkenbaarheid. Marknesse heeft een stevige dorpsmantel aan de westzijde met recreatieve en sportfuncties. Door nieuwbouw ligt de begraafplaats -net als in Creil – nu centraler in het dorp, omringd door het groen van de mantel. Ook is de waterloop een karakteristiek element.

amarknesse 4-1 amarknesse 4-2
Marknesse door Verhagen, voor 1940, eerste ontwerp Marknesse door Pouderoyen, 1943, tweede ontwerp
amarknesse 4-3 amarknesse 4-4
Marknesse door Verlaan, 1947, derde ontwerp Marknesse door Verlaan, 1947, goedgekeurd eindontwerp

Ontwikkeling

Na Emmeloord is Marknesse de tweede nederzetting waaraan in de Noordoostpolder begonnen is. In 1949 leverde men de eerste woning op. De eerste bewoning in “Dorp B” dateert van 1944 toen er barakken gebouwd werden als onderdak voor de polderwerkers. Een van de barakken bestaat nog.

Marknesse is het grootste dorp van de Noordoostpolder. Van oorsprong heeft Marknesse een verzorgingsfunctie op sociaal, economisch en cultureel terrein voor de bewoners uit het dorp en de omgeving. Door de jaren heen is Marknesse sterk gegroeid. De ‘natuurlijke’ begrenzing van het dorp aan de oost- en zuidkant (het water) is reeds overgestoken. Door de gekozen uitbreidingsrichting (richting het zuiden) is de noordwest kant van de groene mantel helemaal intact gebleven.

marknesse-pag98 Marknesse-topkaart-1974 01
1953 1974
Marknesse-topkaart-1995 01 Marknesse-topkaart-2006 01
1995 2006

Dorps-DNA

DNA--Marknesse

Identiteit

Landschap

dia 7-1 dia 7-2 dia 7-3
Kruiswegdorp
Marknesse is een kruiswegdorp. De dorpenring (groene lijn) slingert door Marknesse.
Dorp volgt verkaveling
De structuur van Marknesse heeft verschillende richtingen uit de omliggende verkavelingsstructuur opgepakt. Door onder andere de afgeronde vorm en de vorm van de dorpenring, onderscheidt Marknesse zich van de andere dorpen.
Groene mantel
De groene mantel ligt aan de westzijde van Marknesse. Hier bevinden zich de sportvelden. Door nieuwbouw die heeft plaats gevonden in de mantel is de begraafplaats meer centraal in de kern komen te liggen.
marknesse-dia-8-luchtfoto
dia 8-1 vizier naar het landschap dia 8-2 ieder dorp een eigen gezicht dia 9-1 functioneel groen uitsnede maken
Vizier naar het landschap (1)
Marknesse ligt aan het water. Vanaf het water heeft men een vrij vizier op het open polderlandschap (en op Emmeloord).
Ieder dorp een eigen gezicht (2)
Het dorpsgezicht van Marknesse wordt bij de zuidentree bepaald door het water met de sluis.
Functioneel groen (3)
Het groen heeft veelal een functionele betekenis. In Marknesse is de begraafplaats een garantie voor groen in de kern.
dia 9-2 water in de kern dia 9-3 duidelijke dorpsgrens
Water in de kern (4)
Marknesse is, naast Nagele, het enige dorp met water in de kern.
Duidelijke dorpsgrens
Bij de noordentree van Marknesse wordt de toegang duidelijk gemarkeerd met bomen.

Stedenbouw

dia 10-1-entrees dia 10-2 dia 10-3
Twee voordeuren, twee zijdeuren
Marknesse heeft drie oorspronkelijke entrees (witte pijlen). De noord- en zuidentree zijn onderdeel van de dorpenring (groene lijn), die door het dorp voert en in de dorpskern verbreedt tot singel en brink. De recentere, vierde dorpsentree (gele pijl) is gekoppeld aan het bedrijventerrein.
Kerken en scholen verspreid in het dorp
Marknesse heeft drie scholen (geel omcirkeld) en vier kerken (rood omcirkeld), de vijfde kerk is een noodkerk. De noodkerk (rood gestippeld) is ooit gebouwd als voorlopige voorziening, toen een definitief kerkgebouw nog ontbrak. Twee kerken staan aan de brink en zijbrink, twee kerken in de woonwijken. De scholen liggen ruimtelijk verspreid over het dorp.
Compact in de kern
Rond de brink is de bebouwing compact. Dit versterkt de brink als centrale dorpsruimte.
marknesse-pag102
dia 11-1 dia 11-2 dia 12-1 voorzieningen aan de brink
De brink: groene omsloten dorpsruimte met dorpsplein aan de kop (1)
De brink is een grote centrale dorpsruimte met gesloten bebouwingswanden rondom. Hier liggen de dorpsvoorzieningen. De dorpenring voert over de brink.
De brink eindigt aan de zuidzijde met een parkeerplein.
Zijbrink; groene singel (2)
De dorpenring doorkruist het dorp. Op de plek waar de brink begint, haakt ook een groene singel aan die naar de begraafplaats leidt.
Voorzieningen aan de brink (3)
Rond de brink is de bebouwing compact. Dit versterkt de brink als centrale dorpsruimte. De grootste concentratie winkels ligt aan de zuidzijde rond het parkeerplein.
dia 12-2 waterfront bepaalt dorpskarakter dia 12-3 ring slingert door het dorp
Waterfront bepaalt dorpkarakter (4)
Marknesse heeft een royaal waterfront, met de sluis als meest markante moment. Aan de noordzijde leidt een wandelroute langs het water, door een brede parkachtige oever. Vanaf de brug is in de verte de toren van Emmeloord te zien.
Dorpenring slingert door het dorp, kromming in de centrale openbare ruimte (5)
Veel dorpen in de polder hebben een knik in de dorpsentree. Marknesse heeft een curve in de weg. Deze slingert door het dorp. Deze maakt de beweging door het dorp interessanter en markeert de hoofdstraat.

Architectuur

Marknesse: rood dorp

kleurschijf-Marknesse

Marknesse wordt bepaald door de brink en de gracht die door een groot deel van het dorp loopt. Het verloop en de vorm van de brink lijken bijna natuurlijk gevormd en zijn daardoor minder formeel dan bijvoorbeeld in Ens het geval is. De architectuur is historiserend, met een zware romaanse architectuur van de Rooms-katholieke kerk en de in de Hollandse traditie passende woningen langs de brink. Aan de noordzijde van de gracht is de vormgeving van de woningen moderner en de plaatsing losser.

ed47920a06

Ruimtevormende wanden en autonome gebouwen

In geel worden de belangrijkste ruimte-vormende wanden aangegeven. Deze wanden bestaan merendeels uit woningen en een enkele winkel of bedrijf en zijn uitgevoerd in een informele en eenvoudige Delftse-schoolarchitectuur. Rood omcirkeld zijn de autonome en voor de gemeenschap onderscheidende gebouwen. Twee kerken (de Rooms-katholieke en de Nederlands-hervormde kerk) zijn prominent in het dorp aanwezig.

De dikte van de lijnen correspondeert met de mate waarin wand of gebouw de ruimte bepaalt in het dorp.

dia 15-1 dia 15-2 dia 15-3 dia 16-3
Nederlands Hervormde kerk (1)
De Nederlands-hervormde kerk heeft een prominente plaatsing aan de kop van de hoofdbrink en bij de toegang tot het dorp via de sluis. Samen met de Rooms-katholieke kerk is deze kerk beeldbepalend. De architectuur kenmerkt zich door een historiserende Hollandse-renaissancestijl.
Rooms-katholieke kerk (2)
Ook de Rooms-katholieke kerk heeft een prominente plaatsing in het dorp. De kerk staat zijdelings aan de groene singel en is onderdeel is van de grotere groene ruimte. De kerk heeft een historiserende naar romaanse bouw neigende architectuur. De massaopbouw is klassiek. Het bouwwerk wekt de suggestie van zware muren en constructie te zijn.
Kerken (3 en 4)
Daarnaast zijn er twee kerken minder opvallend uitgevoerd. De ligging is minder prominent en buiten de hoofdstructuur. De kerk ten noorden van de singel heeft een herkenbare romaanse architectuur.
dia 16-1 dia 16-2 dia 16-3 dia 16-4
Scholen (5)
De oorspronkelijke schoolgebouwen zijn nog goed te herkennen. Door uitbreiding, onderhoud en vervanging is het oorspronkelijke beeld wel in meer of mindere mate aangetast.
Barakken (6)
De barakken voor de polderwerkers behoren tot de oudste gebouwen van de polder. Hierboven staat één van de bewaarde exemplaren afgebeeld.
Noodkerk (7)
Dit kerkgebouw nabij de barakken bestaat uit een hoofdmassa met zijbouw. Het eenvoudige gebouw is gedekt met zadeldaken en de voorgevel is bekroond met een betonnen ornament. Aan het exterieur is in de loop der jaren weinig gewijzigd.
Brink (Breestraat) (8)
De woningen en winkels zijn vormgegeven in een sobere en doelmatige Delftse School-architectuur.


Bron DNA Marknesse: Mercatus en gemeente Noordoostpolder

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Lees: bronnen, cookies  & privacy Emmeloord – ,  Noordoostpolder, Flevoland, Poldertoren, Schokland, Urk, geschiedenis, kunst, Flevoland, erfgoed, tourist information, kerkorgels, ziekenhuis, boerderij, schokbeton, gsm masten, 112, politiek, leeuwen, rotondes, werkkampen, Rotgans, Rotterdamse hoek, gemaal, kiekendief, balgstuw, Cornelis Lely, Ramspol, arbeiderskampen, leeuwen, huisjes, monument, herinneringsmonument, Urk

Emmeloord.info - een particulier initiatief van Evert de Graaff - zet onze gemeente op het wereldwijde web - wil slechts ambassadeur zijn van de Noordoostpolder - is niet commercieel en heeft geen winstoogmerk. Uitsluitend passie. - toont ook graag bestaand onderzoek duidelijk en mooier